{"id":1446,"date":"2013-04-02T00:00:00","date_gmt":"2013-04-02T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.jbh.is\/?p=1446"},"modified":"2020-09-22T12:05:59","modified_gmt":"2020-09-22T12:05:59","slug":"endurnyjun-lifdaganna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=1446","title":{"rendered":"Endurn\u00fdjun l\u00edfdaganna"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g haf\u00f0i kvi\u00f0i\u00f0 heilmiki\u00f0 fyrir \u00feessu. \u00cd n\u00f3vember \u00ed fyrra flutti \u00e9g eldmessu yfir svok\u00f6llu\u00f0u \u201eBaltic Assembly\u201c (svokalla\u00f0 Nor\u00f0urlandar\u00e1\u00f0 Eystrasaltb\u00faa) um \u00fea\u00f0, a\u00f0 fj\u00e1rm\u00e1lakefi heimsins v\u00e6ri helsj\u00fakt og \u00feyrfti \u00e1 skur\u00f0arbor\u00f0i\u00f0. \u00dearna voru r\u00e1\u00f0herrar, \u00feingmenn, s\u00e9rfr\u00e6\u00f0ingar, emb\u00e6ttismenn, fj\u00f6lmi\u00f0lungar og fleiri. \u00dea\u00f0 haf\u00f0i veri\u00f0 gert r\u00e1\u00f0 fyrir umr\u00e6\u00f0um \u00e1 eftir. En \u00fea\u00f0 var bara dj\u00fap \u00fe\u00f6gn. \u00c6tli \u00feeim hafi ekki ofbo\u00f0i\u00f0! Eftir \u00e1 var or\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 mig, hvort \u00e9g vildi \u00fer\u00f3a \u00feessasr hugmyndir frekar \u00e1 namskei\u00f0i vi\u00f0 stj\u00f3rnm\u00e1la- og al\u00fej\u00f3\u00f0am\u00e1lastofnun h\u00e1sk\u00f3lans \u00ed Vilnu. \u00c9g sag\u00f0i j\u00e1 takk \u00e1 stundinni.<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>Alveg fr\u00e1 fyrstu kynnum hef \u00e9g veri\u00f0 skotinn \u00ed Vilnius. \u00c9g kom \u00feanga\u00f0 fyrst \u00ed jan\u00faar 1990. Gr\u00e1mygla komm\u00fanismans allt um kring. Hvergi votta\u00f0i fyrir l\u00edfsgle\u00f0i. Allt var gr\u00e1tt og kalt. En \u00feegar Brynd\u00eds spur\u00f0i mig, heimkominn, hvernig Vilnius v\u00e6ri, sag\u00f0i \u00e9g, (og h\u00fan hefur oft minnt mig \u00e1 \u00fea\u00f0 s\u00ed\u00f0an): Viln\u00edus er fegur\u00f0ardrottning \u00ed t\u00f6trum. \u00der\u00e1tt fyrir t\u00f6trana fann \u00e9g \u00fea\u00f0 strax, a\u00f0 h\u00fan bj\u00f3 yfir innri fegur\u00f0. Um lei\u00f0 og vi\u00f0 gegnum \u00fat \u00far h\u00fasagar\u00f0inum og inn \u00e1 a\u00f0alstr\u00e6ti\u00f0 (23 \u00e1rum seinna) sag\u00f0i Brynd\u00eds: \u201e\u00feetta er eins og a\u00f0 vera \u00e1 leiksvi\u00f0i\u201c. Fegur\u00f0ardrottningin er aftur farin a\u00f0 nj\u00f3ta s\u00edn.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 t\u00f3k mig fimm m\u00edn\u00fatur a\u00f0 labba \u00ed h\u00e1sk\u00f3lann.  N\u00e1ms\u00e1\u00e6tlunin hlj\u00f3\u00f0a\u00f0i upp \u00e1 sj\u00f6 d\u00e6mis\u00f6gur (case studies) um, hvernig sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0ir g\u00e6tu s\u00e9\u00f0 hlut s\u00ednum borgi\u00f0 \u00ed samf\u00e9lagi \u00fej\u00f3\u00f0anna, eins og \u00fea\u00f0 hef\u00f0i \u00fer\u00f3ast eftir seinni heimstyrj\u00f6ld: Vanm\u00e1ttug strandr\u00edki gegn flotaveldum heimsins um a\u00f0 breyta al\u00fej\u00f3\u00f0al\u00f6gum um hafi\u00f0 (70% af yfirbor\u00f0i jar\u00f0ar); \u00feetta heitir Law of the Sea Convention, en vi\u00f0 k\u00f6llum \u00fea\u00f0 \u00feorskastr\u00ed\u00f0. N\u00e6sta var EES \u2013 7 sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0ir \u00e1 ja\u00f0ri Evr\u00f3pu \u00ed 4ra \u00e1ra samningum vi\u00f0 samningamask\u00ednu ESB; sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0ir innan Evr\u00f3pusambandsins \u2013 \u00e1hrif og \u00e1rangur: L\u00faxemburg, Finnland, Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0, Danm\u00f6rk og s\u00e9rkapituli um Eistland. N\u00e6st snerist m\u00e1li\u00f0 um Nor\u00f0url\u00f6nd \u2013 norr\u00e6na m\u00f3deli\u00f0 innan og utan Evr\u00f3pusambandsins. \u00deetta vakti mestan \u00e1huga nemenda, sem l\u00edta \u00e1 Nor\u00f0url\u00f6nd sem \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsfyrirmynd. \u00dear n\u00e6st var \u00fea\u00f0 fj\u00e1m\u00e1lakreppan. \u00c9g fjalla\u00f0i um m\u00e1li\u00f0 \u00ed sex fyrirlestrum \u00fat fr\u00e1 eftirfarandi fullyr\u00f0ingu: Fj\u00e1rm\u00e1lakerfi heimsins er helsj\u00fakt \u2013 hvernig \u00e1 a\u00f0 l\u00e6kna \u00fea\u00f0? \u00deetta var gert me\u00f0 samanbur\u00f0argreiningu \u00e1 \u00fev\u00ed, hvernig \u00fej\u00f3\u00f0um hef\u00f0i vegna innan og utan Evr\u00f3pusambandsins (Finnland- Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0; Eistland- Lith\u00e1en; \u00cdrland- \u00cdsland; Mi\u00f0jar\u00f0arhafsl\u00f6ndin versus Nor\u00f0ur-Evr\u00f3pa). \u00dea\u00f0 var l\u00edf og fj\u00f6r. Sj\u00f6t\u00edu st\u00fadentar af sautj\u00e1n \u00fej\u00f3\u00f0ernum. Fullir af \u00e1huga. N\u00e6st \u00e1 dagskr\u00e1 var um vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 Nor\u00f0urlanda, sm\u00e9rstaklega, og al\u00fej\u00f3\u00f0asamf\u00e9lagsins vi\u00f0 sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1ttu Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a. Nemendurnir voru flestir a\u00f0 f\u00e6\u00f0ast um \u00fea\u00f0 leyti, sem \u00feetta bar vi\u00f0 \u00ed veraldars\u00f6gunni. Miki\u00f0 voru \u00feeir hissa a\u00f0 heyra sannleikann \u00ed sta\u00f0inn fyrir s\u00f6guf\u00f6lsunina, sem er kennd \u00ed \u00feeirra eigin sk\u00f3lum. Vi\u00f0 lukum \u00feessu me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 horfa til framt\u00ed\u00f0arinnar: Loftslagsbreytingar og br\u00e1\u00f0nun Nor\u00f0urskauts og aflei\u00f0ingar \u00feess fyrir afganginn af ver\u00f6ldinni.<\/p>\n<p>\u00c9g sag\u00f0ist hafa veri\u00f0 kv\u00ed\u00f0inn. Sannleikurinn er s\u00e1, a\u00f0 \u00e9g \u00feurfti a\u00f0 hafa mig allan vi\u00f0 a\u00f0 l\u00e6ra til a\u00f0 geta kennt; og svo kom \u00e1 daginn, \u00fea\u00f0 sem \u00e9g \u00e1tti a\u00f0 vita af fyrri reynslu \u2013 a\u00f0 ma\u00f0ur l\u00e6rir mest af \u00fev\u00ed a\u00f0 kenna. \u00dea\u00f0 er \u00f3vi\u00f0jafnanleg l\u00edfsreynsla a\u00f0 skiptast \u00e1 sko\u00f0unum vi\u00f0 lj\u00f3ng\u00e1fu\u00f0 ungmenni \u00far framandi umhverfi; \u00fea\u00f0 sem \u00e1 vantar \u00ed l\u00edfsreynslu, b\u00e6ta \u00feau upp me\u00f0 g\u00e1fnafj\u00f6ri. \u00dea\u00f0 eru forr\u00e9ttindi kennarans a\u00f0 upplifa \u00feetta. En svona var \u00feetta \u2013 l\u00edf og fj\u00f6r \u2013 en st\u00edfasta p\u00fal a\u00f0 undirb\u00faa sig fr\u00e1 degi til dags.<\/p>\n<p>\u00c1 me\u00f0an naut Brynd\u00eds l\u00edfsins. H\u00fan var varla farin \u00fat \u00e1 g\u00f6tu \u2013 a\u00f0alstr\u00e6ti leikh\u00fassins \u2013 fyrr en h\u00fan var umvafin s\u00e1luf\u00e9l\u00f6gum. Fyrr en var\u00f0i eigna\u00f0ist h\u00fan vinkonur, sem st\u00fdr\u00f0u myndlistargaller\u00edum, \u00fej\u00f3\u00f0listars\u00f6fnum, f\u00edlharm\u00f3n\u00edum, e\u00f0a unnu \u00ed kvikmyndum, bla\u00f0amennsku, fj\u00f6lmi\u00f0lum, e\u00f0a st\u00fdr\u00f0u almannasamt\u00f6kum. \u00c1 einni myndlistars\u00fdningunni sveif a\u00f0 Brynd\u00edsi ung kona, sem var n\u00e6stum \u00fev\u00ed ekki \u00feessa heims. \u00dea\u00f0 var h\u00fan Gryt\u00e9. H\u00fan vildi f\u00e1 a\u00f0 m\u00e1la Brynd\u00edsi. Mynd Gryt\u00e9 af Brynd\u00edsi er n\u00fana uppi \u00e1 okkar vegg \u00ed Andal\u00fas. H\u00fan er klass\u00edsk  fegur\u00f0 \u2013 Sannleikurinn holdi kl\u00e6ddur. T\u00e6r beauty.<\/p>\n<p>Svona var \u00feetta. Andlega \u00f6rvandi kennsla. I\u00f0andi t\u00f3nlist, frumleg myndlist, \u00f3v\u00e6nt kynni af f\u00f3lki, sem kom \u00fe\u00e9r \u00e1 \u00f3vart; \u00f3venjuleg l\u00edfsreynsla, frumleg l\u00edfsk\u00fanst, vegs\u00f6mun l\u00edfs \u00fer\u00e1tt fyrir grimmd og f\u00f3lsku fort\u00ed\u00f0arinnar.<\/p>\n<p>\u00deetta var st\u00f3rkostleg l\u00edfsreynsla.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Didzioji Gatu nr. 10. \u00deetta er elsta tungum\u00e1l Evr\u00f3pu af indo-evr\u00f3skum uppruna \u2013 lith\u00e1iska. \u00dea\u00f0 eru t\u00e6plega fimm millj\u00f3nir manna \u00ed heiminum, sem tala \u00feetta m\u00e1l. Fyrir utan Lith\u00e1en \u2013 sem er svol\u00edti\u00f0 minna landsv\u00e6\u00f0i en \u00cdsland \u2013 \u00feeir eru flestir \u00ed Chicago en b\u00fdsna margir \u00ed \u00c1stral\u00edu. \u00c1 bak vi\u00f0 \u00fea\u00f0 er mikil saga. En aftur a\u00f0 Didzioju Gatu. \u00deetta \u00fatleggst sem a\u00f0alstr\u00e6ti. Og alveg eins og \u00ed Reykav\u00edk er a\u00f0alstr\u00e6ti elsta str\u00e6ti\u00f0. \u00dearna bjuggum vi\u00f0 Brynd\u00eds \u00ed r\u00fama tvo m\u00e1nu\u00f0i. Vi\u00f0  komum \u00ed byrjun apr\u00edl. \u00de\u00e1 var enn\u00fe\u00e1 kalt. Vori\u00f0 haf\u00f0i tafist. En \u00edb\u00fa\u00f0in var flott. Mi\u00f0alda- Vilnius er r\u00e9tt eins og Fl\u00f3rens, bygg\u00f0 \u00ed \u201ecourt yards\u201c. Beijing er alveg eins. \u00dear kalla \u00feeir \u00feetta \u201efamily compounds\u201c. Hugmyndin var, a\u00f0 vi\u00f0 byggjum \u00f6ll saman: afi og amma, b\u00f6rnin, barnab\u00f6rnin, fr\u00e6ndur og fr\u00e6nkur. Hugsi\u00f0 ykkur \u00fea\u00f0. Tribal society. Einhver sag\u00f0i, a\u00f0 \u00feetta v\u00e6ru gamlar vistarverur p\u00f3lska a\u00f0alsins, sem haf\u00f0i vetursetu \u00ed Vilnu. Alla vega voru \u00feessi h\u00fasakynni n\u00fduppger\u00f0; \u00fear var h\u00e1tt til lofts og v\u00edtt til veggja;  Litr\u00f3fi\u00f0 var lj\u00faft, og Brynd\u00eds f\u00edla\u00f0i \u00feetta \u00ed botn. \u00deetta voru sem s\u00e9 vistarverur gestapr\u00f3fessorsins og fegur\u00f0ardrottningarinnar. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-1446","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1446","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1446"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1446\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2728,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1446\/revisions\/2728"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}