{"id":3017,"date":"2021-01-30T12:17:37","date_gmt":"2021-01-30T12:17:37","guid":{"rendered":"https:\/\/jbh.is\/?p=3017"},"modified":"2021-02-16T12:19:38","modified_gmt":"2021-02-16T12:19:38","slug":"er-island-til-solu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=3017","title":{"rendered":"Er \u00cdsland til s\u00f6lu?"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1. Au\u00f0lindap\u00f3lit\u00edk \u00ed almanna\u00fe\u00e1gu<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Vissir \u00fe\u00fa<\/strong>, a\u00f0 \u00feegar ol\u00eda og gas fannst \u00ed umtalsver\u00f0u magni \u00ed l\u00f6gs\u00f6gu Noregs upp \u00far 1970, \u00e1kv\u00e1\u00f0u Nor\u00f0menn, a\u00f0 ol\u00eduau\u00f0hringarnir sem bu\u00f0u \u00ed n\u00fdtingarr\u00e9ttinn a\u00f0 hinni n\u00fdju au\u00f0lind yr\u00f0u a\u00f0 grei\u00f0a fyrir \u00fea\u00f0 leigugjald \u2013 <strong>au\u00f0lindagjald<\/strong> \u2013 sem rynni \u00ed&nbsp; \u00dej\u00f3\u00f0arsj\u00f3\u00f0 Nor\u00f0manna.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Vissir \u00fe\u00fa<\/strong>, a\u00f0 \u00feessi <strong>\u00fej\u00f3\u00f0arsj\u00f3\u00f0ur<\/strong> er n\u00fa \u00f6flugasti fj\u00e1rfestingarsj\u00f3\u00f0ur \u00ed heimi? Og a\u00f0 Nor\u00f0menn eru fyrir l\u00f6ngu skuldlaus \u00fej\u00f3\u00f0? Og a\u00f0 jafnvel eftir a\u00f0 ol\u00edu- og gaslindir \u00feeirra ver\u00f0a uppurnar, mun ar\u00f0urinn af fj\u00e1rfestingum \u00fej\u00f3\u00f0arsj\u00f3\u00f0sins halda \u00e1fram a\u00f0 mala \u00feeim gull.<\/p>\n\n\n\n<p><!--more--><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Vissir \u00fe\u00fa<\/strong>, a\u00f0 Alaska \u2013 nyrsta fylki Bandar\u00edkjanna &#8211;&nbsp; f\u00f3r a\u00f0 d\u00e6mi Nor\u00f0manna, \u00feegar ol\u00eda fannst innan \u00feeirra l\u00f6gs\u00f6gu? \u00deeir l\u00e9tu au\u00f0lindagj\u00f6ldin renna \u00ed sameiginlegan \u00fej\u00f3\u00f0arsj\u00f3\u00f0. Hluti af ar\u00f0i \u00fej\u00f3\u00f0arsj\u00f3\u00f0s Alaska er reyndar greiddur \u00fat sem m\u00e1na\u00f0arleg borgaralaun \u00edb\u00faa fylkisins. \u00deess vegna sker Alaska sig \u00far me\u00f0al 50 fylkja Bandar\u00edkjanna a\u00f0 \u00fev\u00ed leyti, a\u00f0 \u00fear r\u00edkir meiri efnahagslegur j\u00f6fnu\u00f0ur en annars sta\u00f0ar \u00ed Bandar\u00edkjunum.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00f3l\u00edku saman a\u00f0 jafna au\u00f0lindap\u00f3lit\u00edk Nor\u00f0manna (og Alaskab\u00faa)&nbsp; e\u00f0a botnlausu ar\u00f0r\u00e1ni moldr\u00edkrar og gerspilltrar yfirst\u00e9ttar v\u00ed\u00f0ast hvar \u00ed alr\u00e6\u00f0isr\u00edkjum (eins og R\u00fasslandi) e\u00f0a fyrrverandi n\u00fdlendum (eins og \u00ed furstad\u00e6mum Mi\u00f0-Austurlanda). \u00cd Noregi n\u00fdtur \u00fej\u00f3\u00f0in \u00f6ll ar\u00f0sins af au\u00f0lindinni. Einkav\u00e6\u00f0ing au\u00f0linda R\u00fasslands fyrir spottpr\u00eds, \u00ed skj\u00f3li p\u00f3lit\u00edsks valds, hefur veri\u00f0 kennd vi\u00f0<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">2. L\u00e6rum af reynslunni<\/h2>\n\n\n\n<p>Hvorum h\u00f3pnum viljum vi\u00f0 \u00cdslendingar tilheyra? Getum vi\u00f0 eitthva\u00f0 af \u00feessu l\u00e6rt? \u00cdslendingar eru r\u00edkir af n\u00e1tt\u00faruau\u00f0lindum. Vi\u00f0 b\u00faum vi\u00f0 au\u00f0ug fiskimi\u00f0, hreina og endurn\u00fdjanlega orku \u00ed fallv\u00f6tnum og jar\u00f0varma, \u00f3\u00ferj\u00f3tandi (?) uppsprettur af t\u00e6ru og hreinu vatni, fyrir utan r\u00f3ma\u00f0a n\u00e1tt\u00farufegur\u00f0,&nbsp; sem la\u00f0ar a\u00f0 fj\u00f6lda fer\u00f0amanna.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>SPURNING<\/strong>: Hvers vegna h\u00f6fum vi\u00f0 ekki m\u00f3ta\u00f0 okkur frams\u00fdna au\u00f0linda-stefnu eins og grannar okkar, Nor\u00f0menn? \u00cd au\u00f0lindastefnu felst, a\u00f0 l\u00f6gfesta <strong>grundvallarreglur <\/strong>um eignarhald, umr\u00e1\u00f0ar\u00e9tt og n\u00fdtingu au\u00f0linda, me\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 markmi\u00f0i a\u00f0 tryggja sj\u00e1lfb\u00e6rni; og a\u00f0 ar\u00f0urinn af n\u00fdtingu au\u00f0lindanna renni til \u00fej\u00f3\u00f0arinnar allrar \u2013 en ekki til spilltrar forr\u00e9ttindast\u00e9ttar.<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>VISSIR \u00de\u00da<\/strong>, a\u00f0 n\u00fa \u00feegar er svo komi\u00f0, vegna offj\u00f6lgunar \u00edb\u00faa \u00ed m\u00f6rgum helstu st\u00f3rborgum heimsins, sem telja tugi millj\u00f3na \u00edb\u00faa, a\u00f0 drykkjarh\u00e6ft vatn er \u00e1 \u00ferotum? \u00d6ll vitum vi\u00f0, a\u00f0 hrein og endurn\u00fdjanleg orka ver\u00f0ur \u00e6 ver\u00f0m\u00e6tari me\u00f0 hverjum degi sem l\u00ed\u00f0ur, vegna \u00feess a\u00f0 mengandi orkugjafar eru \u00e1 \u00ferotum, e\u00f0a \u00e1framhaldandi n\u00fdting \u00feeirra kyndir undir \u00f3gnandi loftslagsv\u00e1 \u00ed n\u00e1inni framt\u00ed\u00f0?<\/p>\n\n\n\n<p>VI\u00d0 JAFNA\u00d0ARMENN h\u00f6fum fyrir l\u00f6ngu m\u00f3ta\u00f0 okkur sk\u00fdra <strong>au\u00f0lindastefnu<\/strong>. A\u00f0alatri\u00f0i\u00f0 er, a\u00f0 allt land, utan b\u00fajar\u00f0a \u00ed einkaeign, er r\u00e9tt eins og fiskimi\u00f0in, skilgreint \u00ed l\u00f6gum sem sameign \u00fej\u00f3\u00f0arinnar. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00ed reynd, a\u00f0 umr\u00e1\u00f0ar\u00e9ttur og n\u00fdting au\u00f0linda r\u00e6\u00f0st ekki af gr\u00f3\u00f0asj\u00f3narmi\u00f0um einstaklinga til skamms t\u00edma, heldur af almannahagsmunum til lengri t\u00edma.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Einkav\u00e6\u00f0ing au\u00f0linda \u00fej\u00f3\u00f0arinnar kemur ekki til greina, enda reynslan af \u00fev\u00ed \u00e1 al\u00fej\u00f3\u00f0av\u00edsu h\u00f6rmuleg<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Er \u00cdsland til s\u00f6lu?<\/h2>\n\n\n\n<p>\u00c1s\u00f3kn fj\u00e1rfesta, innlendra jafnt sem erlendra, \u00ed kaup \u00e1 landi, virkjunarkostum og vatnsr\u00e9ttindum, klingir \u00feegar vi\u00f0v\u00f6runarbj\u00f6llum. <strong>Umr\u00e6\u00f0an um \u201eOrkupakka \u00ferj\u00fa\u201c<\/strong>&nbsp;um a\u00f0 innlei\u00f0a l\u00f6ggj\u00f6f um orkumarka\u00f0 meginlands Evr\u00f3pu \u00ed innlenda l\u00f6ggj\u00f6f, \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 \u00cdsland hafi engin tengsl vi\u00f0 \u00feann marka\u00f0; og hafi \u00f3v\u00e9fengdan r\u00e9tt skv. EES-samningnum til a\u00f0 hafna l\u00f6ggj\u00f6f, sem \u00e1 ekki vi\u00f0 h\u00e9r \u00e1 landi, e\u00f0a samr\u00e6mist ekki \u00edslenskum \u00fej\u00f3\u00f0arhagsmunum, er af sama toga.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cdsland var ekki nau\u00f0beygt til a\u00f0 innlei\u00f0a \u00feessa l\u00f6ggj\u00f6f. Okkur er \u00ed sj\u00e1lfsvald sett a\u00f0 hafna <strong>einkav\u00e6\u00f0ingu<\/strong> orkulinda og a\u00f0 reka orkuvinnslu og dreifingu sem samf\u00e9lags\u00fej\u00f3nustu, eins og vi\u00f0 h\u00f6fum gert hinga\u00f0 til me\u00f0 g\u00f3\u00f0um \u00e1rangri.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dea\u00f0 er ekki r\u00e1\u00f0 nema \u00ed t\u00edma s\u00e9 teki\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p>Vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 n\u00e1 um \u00fea\u00f0 <strong>samst\u00f6\u00f0u<\/strong> me\u00f0 meirihluta \u00e1 Al\u00feingi eftir n\u00e6stu kosningar a\u00f0 m\u00f3ta okkur au\u00f0lindastefnu til framt\u00ed\u00f0ar a\u00f0 norskri fyrirmynd. Takist \u00fea\u00f0 ekki, getur \u00fea\u00f0 or\u00f0i\u00f0 um seinan.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c6tlar \u00fe\u00fa a\u00f0 bera \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed?<\/p>\n\n\n\n<p><em>H\u00f6fundur er fyrrverandi forma\u00f0ur Al\u00fe\u00fd\u00f0uflokksins \u2013 flokks \u00edslenskra jafna\u00f0armanna og fyrrverandi utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1. Au\u00f0lindap\u00f3lit\u00edk \u00ed almanna\u00fe\u00e1gu Vissir \u00fe\u00fa, a\u00f0 \u00feegar ol\u00eda og gas fannst \u00ed umtalsver\u00f0u magni \u00ed l\u00f6gs\u00f6gu Noregs upp \u00far 1970, \u00e1kv\u00e1\u00f0u Nor\u00f0menn, a\u00f0 ol\u00eduau\u00f0hringarnir sem bu\u00f0u \u00ed n\u00fdtingarr\u00e9ttinn a\u00f0 hinni n\u00fdju au\u00f0lind yr\u00f0u a\u00f0 grei\u00f0a fyrir \u00fea\u00f0 leigugjald \u2013 au\u00f0lindagjald \u2013 sem rynni \u00ed&nbsp; \u00dej\u00f3\u00f0arsj\u00f3\u00f0 Nor\u00f0manna. Vissir \u00fe\u00fa, a\u00f0 \u00feessi \u00fej\u00f3\u00f0arsj\u00f3\u00f0ur er n\u00fa \u00f6flugasti &hellip; <a href=\"https:\/\/jbh.is\/?p=3017\" class=\"more-link\">Continue reading<span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;Er \u00cdsland til s\u00f6lu?&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-3017","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3017","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3017"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3017\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3019,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3017\/revisions\/3019"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3017"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3017"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3017"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}