{"id":3172,"date":"2022-09-05T11:40:10","date_gmt":"2022-09-05T11:40:10","guid":{"rendered":"https:\/\/jbh.is\/?p=3172"},"modified":"2022-09-05T11:40:54","modified_gmt":"2022-09-05T11:40:54","slug":"um-tha-sem-thora","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=3172","title":{"rendered":"Um \u00fe\u00e1 sem \u00feora&#8230;"},"content":{"rendered":"\n<p>&nbsp; <em>Ein af grj\u00f3tblokkunum sem hla\u00f0i\u00f0 var \u00ed v\u00edggir\u00f0ingu kringum \u00feingh\u00fasi\u00f0 (Seimas) \u00ed&nbsp;&nbsp; Viln\u00edus&nbsp; \u00ed jan\u00faar 1991 bar s\u00ed\u00f0ar \u00feessa \u00e1letrun: \u201eTil \u00cdslands sem \u00feor\u00f0i, \u00feegar a\u00f0rir \u00fe\u00f6g\u00f0u\u201c. Heimildamynd \u00d3lafs R\u00f6gnvaldssonar um stu\u00f0ning \u00cdslands vi\u00f0 sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1ttu Eystrasaltst\u00fej\u00f3\u00f0a heitir: \u201e\u00deeir sem \u00feor\u00f0u&#8230;&#8230;\u201c Fyrirs\u00f6gn greinarinnar v\u00edsar til \u00feessa.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u00cd n\u00e6stum h\u00e1lfa \u00f6ld voru Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0irnar hinar gleymdu \u00fej\u00f3\u00f0ir Evr\u00f3pu. L\u00f6nd \u00feeirra voru \u00feurrku\u00f0 \u00fat af landakortum heimsins.&nbsp; Tungum\u00e1l \u00feeirra voru til heimabr\u00faks, og \u00fej\u00f3\u00f0menningin lif\u00f0i af ne\u00f0anjar\u00f0ar. \u00deessar \u00fej\u00f3\u00f0ir voru horfnar af p\u00f3lit\u00edskum radarskj\u00e1 umheimsins. \u00deegar \u00e9g r\u00e6ddi um sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1ttu Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a vi\u00f0 starfsbr\u00f3\u00f0ur minn, utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra NATO- r\u00edkis, reyndi hann a\u00f0 ey\u00f0a umr\u00e6\u00f0uefninu me\u00f0 eftirfarandi umm\u00e6lum: \u201eHafa \u00feessar \u00fej\u00f3\u00f0ir ekki alltaf tilheyrt R\u00fasslandi?\u201c<\/p>\n\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n\n<p>\u00deeir atbur\u00f0ir sem n\u00e1\u00f0u athygli almennings v\u00edtt og breytt um heiminn ur\u00f0u til \u00feess a\u00f0 breyta \u00feessu. Fyrri atbur\u00f0urinn var \u201eSyngjandi byltingin\u201c \u00ed j\u00fan\u00ed 1988. Menn k\u00f6nnu\u00f0ust v\u00ed\u00f0a vi\u00f0 borgaralega \u00f3hl\u00fd\u00f0ni \u00ed anda Gandhis, en a\u00f0 syngja sig \u00ed \u00e1tt til frelsis \u2013 \u00fea\u00f0 var n\u00fdm\u00e6li.<\/p>\n\n\n\n<p>Hinn atbur\u00f0urinn sem n\u00e1\u00f0i inn \u00e1 fors\u00ed\u00f0ur bla\u00f0a og sj\u00f3nvarpsskj\u00e1i heimsins var \u201emannlega ke\u00f0jan\u201c \u00ed \u00e1g\u00fast 1989. N\u00e6stum tv\u00e6r millj\u00f3nir manna h\u00e9ldust \u00ed hendur fr\u00e1 Tallinn \u00ed Nor\u00f0ri til Viln\u00edusar \u00ed Su\u00f0ri til a\u00f0 m\u00f3tm\u00e6la Molotov-Ribbentrop samningnum og leyniskj\u00f6lum hans fr\u00e1 \u00fev\u00ed fyrir h\u00e1lfri \u00f6ld (1939). \u00deessi alr\u00e6mdi samningur milli tveggja einr\u00e6\u00f0isherra, Hitlers og Stal\u00edns, reyndist vera upphaf Seinni heimsstyrjaldarinnar.&nbsp; Samkv\u00e6mt samingnum var Stal\u00edn gefi\u00f0 fr\u00edtt spil til a\u00f0 innlima Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0irnar \u00ed Sov\u00e9tr\u00edkin, \u00fear me\u00f0 tali\u00f0 Finnland \u2013 eitt Nor\u00f0urlandanna.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Lok Kalda sgtr\u00ed\u00f0sins<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Syngjand byltingin t\u00e1kna\u00f0i ekki bara \u00fej\u00f3\u00f0arvakningu. \u00deetta var t\u00e1knmynd lifandi grasr\u00f3tarl\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0is. Lei\u00f0togar sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ishreyfinga Eystrasalt\u00fej\u00f3\u00f0anna \u2013 Eista, Letta og Lith\u00e1a \u2013 h\u00f6f\u00f0u \u00fev\u00ed \u00e6rna \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0 \u00e6tla, a\u00f0 \u00feeim yr\u00f0i teki\u00f0 opnum \u00f6rmum af lei\u00f0togum l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isr\u00edkja \u00ed Evr\u00f3pu.<\/p>\n\n\n\n<p>En \u00feeir \u00e1ttu eftir a\u00f0 vakna upp vi\u00f0 vondan draum. \u00deegar fyrstu sendinefndir \u00feeirra voru ger\u00f0ar \u00fat af \u00f6rkinni til a\u00f0 leita stu\u00f0nings vestr\u00e6nna lei\u00f0toga, var \u00feeim f\u00e1lega teki\u00f0. Endurreist sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a, sem f\u00f3l \u00ed s\u00e9r a\u00f0 segja sig \u00far l\u00f6gum vi\u00f0 Sov\u00e9tr\u00edkin, f\u00e9ll ekki inn \u00ed heildarmyndina, eins og h\u00fan blasti vi\u00f0 lei\u00f0togum Vesturveldanna. \u00deeir voru a\u00f0 semja vi\u00f0 <strong>Gorbachev, lei\u00f0toga Sov\u00e9tr\u00edkjanna um <\/strong>lok Kalda str\u00ed\u00f0sins. Brotthvarf Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a \u00far Sov\u00e9tsambandinu samr\u00fdmdist ekki&nbsp; \u00feeirri \u00e1\u00e6tlun. Sm\u00e1m saman rann \u00fea\u00f0 upp fyrir m\u00f6nnum eins og <strong>Lennart Meri og Vytautas Landsbergis, <\/strong>a\u00f0 \u00feeim v\u00e6ri teki\u00f0 sem \u00f3velkomnum bo\u00f0flennum \u00ed f\u00e9lagsskap st\u00f3rveldanna, sem t\u00f6ldu sig hafa annarra hagsmuna a\u00f0 g\u00e6ta.<\/p>\n\n\n\n<p>Lei\u00f0togar sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ishreyfinga Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a h\u00f6f\u00f0u m.\u00f6.o. stillt lei\u00f0togum vestr\u00e6ns l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0is upp frammi fyrir vandam\u00e1li, sem \u00feeir h\u00f6f\u00f0u skapa\u00f0 s\u00e9r sj\u00e1lfir. Nefnilega, a\u00f0 eiga \u00e1rangur stefnu sinnar undir p\u00f3ltiskum \u00f6rl\u00f6gum eins manns \u2013 Gorbachev \u2013 eins og s\u00ed\u00f0ar kom \u00ed lj\u00f3s.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00deetta er kafli \u00ed s\u00f6gunni um endalok Kalda str\u00ed\u00f0sins, sem lei\u00f0togar Vesturveldanna vilja skiljanlega helst gleyma, en \u00feeir sem n\u00fa r\u00e1\u00f0a r\u00edkjum \u00ed Kreml, munu seint gleyma.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Endatafli\u00f0<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Fyrst skulum vi\u00f0 hafa \u00fea\u00f0 \u00e1 hreinu, a\u00f0 syngjandi byltingin hef\u00f0i ekki geta\u00f0 brotist fram, ef ekki hef\u00f0i veri\u00f0 fyrir stefnu Gorbchevs, sem kennd er vi\u00f0 Glasnost (opnun), og Perestroiku (kerfisbreytingu). \u00deetta voru v\u00f6rumerkin \u00e1 \u00feeim umb\u00f3tum, sem Gorbachev bo\u00f0a\u00f0i. Jafnvel \u00fe\u00f3tt opnunin hef\u00f0i reynst vera takm\u00f6rku\u00f0 og bo\u00f0a\u00f0ar kerfisbreytingar n\u00e6\u00f0u ekki fram a\u00f0 ganga,&nbsp; breytir \u00fea\u00f0 ekki \u00fev\u00ed, a\u00f0 \u00e1kv\u00f6r\u00f0un Gorbachevs um a\u00f0 beita ekki valdi til a\u00f0 var\u00f0veita landvinninga Sov\u00e9tr\u00edkjanna \u00ed Seinni heimsstyrj\u00f6ldinni, ger\u00f0i lok Kalda str\u00ed\u00f0sins m\u00f6guleg.<\/p>\n\n\n\n<p>Anna\u00f0:&nbsp; T\u00e6kist Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0um a\u00f0 brj\u00f3tast \u00fat \u00far \u00fej\u00f3\u00f0afangelsi Sovetr\u00edkjanna, g\u00e6ti \u00fea\u00f0 or\u00f0i\u00f0 upphafi\u00f0 a\u00f0 endalokum n\u00fdlenduveldisins. P\u00f3lit\u00edsk fl\u00f3\u00f0bylgja af \u00feessum styrkleika myndi ekki einasta s\u00f3pa Gorbachev sj\u00e1lfum af veldisst\u00f3li, heldur jafnvel binda endi \u00e1 v\u00f6ld komm\u00fanistaflokks R\u00e1\u00f0stj\u00f3rnarr\u00edkjanna. Au\u00f0vita\u00f0 veltum v\u00f0 \u00fev\u00ed mj\u00f6g alvarlega fyrir okkur \u00e1 \u00feessum t\u00edma, hvort svo s\u00f6guleg umskipti g\u00e6tu or\u00f0i\u00f0 fri\u00f0samleg? E\u00f0a myndu fj\u00f6rbrot heimsveldisins lei\u00f0a til styrjaldar me\u00f0 \u00f3fyrisj\u00e1anlegum aflei\u00f0ingum? Um stund vorum vi\u00f0 \u00e1 ystu n\u00f6f \u00ed \u00e1rsbyrjun 1991.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cd \u00feri\u00f0ja lagi: Lei\u00f0togar Vesturveldanna \u00e1 \u00feessum t\u00edma \u2013 <strong>Bush eldri Bandar\u00edkjaforseti, Kohl kanslari, Mitterrand, Frakklandsforseti og j\u00e1rnfr\u00fain Thatcher, fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra Bretlands \u2013 <\/strong>t\u00f6ldu sig \u00f6ll eiga \u00e1rangur stefnu sinnar <strong>&nbsp;<\/strong>undir \u00f6rl\u00f6gum<strong> Gorbachevs. <\/strong>\u00deeir g\u00e1fu s\u00e9r \u00fea\u00f0, a\u00f0 f\u00e9lli hann fr\u00e1 v\u00f6ldum myndu har\u00f0l\u00ednumenn koma \u00ed sta\u00f0inn. \u00dea\u00f0 hef\u00f0i \u00ed f\u00f6r me\u00f0 s\u00e9r n\u00fdtt Kalt str\u00ed\u00f0 \u2013 og jafnvel \u00ed versta tilviki styrj\u00f6ld \u00ed Austur-Evr\u00f3pu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cd fj\u00f3r\u00f0a lagi: \u00dea\u00f0 var heilmiki\u00f0 \u00ed h\u00fafi. Afvopnun \u2013 b\u00e6\u00f0i kjarnavopna og venjulegra vopna \u2013 samdr\u00e1ttur \u00ed herafla beggja og brottf\u00f6r hern\u00e1msli\u00f0a; fri\u00f0samleg sameining \u00de\u00fdskalands og \u00e1framhaldandi a\u00f0ild Sameina\u00f0s \u00de\u00fdskalands a\u00f0 NATO; frelsun \u00fej\u00f3\u00f0a Mi\u00f0-og Austur-Evr\u00f3pu fr\u00e1 undirokun Sov\u00e9tr\u00edkjanna; gagnkv\u00e6mar vonir um \u201efri\u00f0ar\u00e1vinning\u201c, svo a\u00f0 f\u00e1tt eitt s\u00e9 tali\u00f0. Fyrir Sov\u00e9tlei\u00f0togann, Gorbachev, sem \u00e1tti \u00fe\u00e1 mj\u00f6g \u00ed v\u00f6k a\u00f0 verjast heima fyrir, var seinasta varnarl\u00ednan dregin \u00ed sandinn s\u00fa, a\u00f0 halda Sov\u00e9tr\u00edkjunum saman undir n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1, hva\u00f0 sem \u00fea\u00f0 kosta\u00f0i. H\u00e9ldi s\u00fa varnarl\u00edna ekki, myndi hann fyrirgera v\u00f6ldum s\u00ednum.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hvers vegna \u00cdsland?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Lei\u00f0togar Vesturveldanna st\u00f3\u00f0u frammi fyrir h\u00f6r\u00f0um kostum: \u00c6ttu \u00feeir a\u00f0 f\u00f3rna \u00f6llum \u00e1vinningi af samningum um lok Kalda str\u00ed\u00f0sins me\u00f0 \u00fevi a\u00f0 l\u00fdsa yfir stu\u00f0ningi vi\u00f0 endurheimt sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i Eystrasalsts\u00fej\u00f3\u00f0a? E\u00f0a \u00e6ttu \u00feeir a\u00f0 f\u00f3rna \u00feessum sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0um \u2013 &nbsp;\u00ed \u00fev\u00ed skyni a\u00f0 var\u00f0veita a\u00f0 fri\u00f0 og st\u00f6\u00f0ugleika?<\/p>\n\n\n\n<p>Bili\u00f0 milli or\u00f0r\u00e6\u00f0u \u00feeirra um sj\u00e1lfs\u00e1kv\u00f6r\u00f0unarr\u00e9tt \u00fej\u00f3\u00f0a og a\u00f0 f\u00e6ra \u00fat landam\u00e6ri l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0is, mannr\u00e9ttinda og r\u00e9ttarr\u00edkis annars vegar, og \u00feeirrar st\u00f3rveldap\u00f3l\u00edt\u00edkur, sem \u00feeir fylgdu \u00ed reynd hins vegar, var or\u00f0i\u00f0 \u00f3br\u00faanlegt.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00dea\u00f0&nbsp; var \u00feess vegna <\/em>sem Bush Bandar\u00edkjaforseti flutti r\u00e6\u00f0u \u00ed \u00feinginu \u00ed K\u00e6nugar\u00f0i \u00ed \u00e1g\u00fast 1991, sem s\u00ed\u00f0an hefur \u00fe\u00f3tt me\u00f0 endemum. \u00cd r\u00e6\u00f0unni skora\u00f0i hann \u00e1 \u00dakra\u00ednumenn a\u00f0 \u201el\u00e1ta ekki stj\u00f3rnast af \u00f6fgkenndri \u00fej\u00f3\u00f0ernishyggju\u201c, heldur halda Sov\u00e9tr\u00edkjunum saman \u201e\u00ed nafni fri\u00f0ar og st\u00f6ugleika\u201c.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00dea\u00f0 var \u00feess vegna<\/em> sem Kohl kanslari og Mitterrand forseti skrifu\u00f0u sameiginlega br\u00e9f til Landsbergis, lei\u00f0toga sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ishreyfingarinnar \u00ed Lit\u00e1en, \u00fear sem \u00feeir skoru\u00f0u \u00e1 hann a\u00f0 fresta framkv\u00e6md sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0iyfirl\u00fdsingar Lith\u00e1a fr\u00e1 11. mars 1990.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00dea\u00f0 var \u00feess vegna <\/em>sem lei\u00f0togar sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ishreyfinga Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0anna voru ger\u00f0ir afturreka fr\u00e1 r\u00e1\u00f0stefnu um \u201ehina n\u00fdju heimsmynd\u201c, sem lei\u00f0togar st\u00f3rveldanna voru a\u00f0 semja um s\u00edn \u00ed milli vi\u00f0 endalok Kalda str\u00ed\u00f0sins. Talsm\u00f6nnum Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a var jafnvel ekki leyft a\u00f0 tala m\u00e1li s\u00ednu \u00e1 r\u00e1\u00f0stefnu \u00ed Kaupmannah\u00f6fn um mannr\u00e9ttindi, \u00fear sem \u00feeir voru jafnvel kalla\u00f0ir \u201efri\u00f0arspellvirkjar\u201c.<\/p>\n\n\n\n<p>En hvers vegna s\u00e6tti \u00cdsland sig ekki vi\u00f0 \u00feessa ni\u00f0urst\u00f6\u00f0u? \u00dea\u00f0 voru engir \u00fej\u00f3\u00f0arhagsmunir \u00ed h\u00fafi. \u00devert \u00e1 m\u00f3ti: \u00cdsland var h\u00e1\u00f0 Sov\u00e9trikjunum um innflutning \u00e1 eldsneyti \u2013&nbsp; sem er l\u00edfbl\u00f3\u00f0 n\u00fat\u00edmahagkerfa \u2013 allt fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 Bretar skelltu vi\u00f0skiptabanni \u00e1 \u00cdsland \u00ed \u00feorskastr\u00ed\u00f0unum (1954-75) .&nbsp; Vissum vi\u00f0 kannski ekki, a\u00f0 sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0um er \u00e6tla\u00f0 leita skj\u00f3ls hj\u00e1 st\u00f3r\u00fej\u00f3\u00f0um og l\u00fata forystu \u00feeirra? M?.\u00f6.o. kunnum vi\u00f0 ekki vi\u00f0tekna mannasi\u00f0i?<\/p>\n\n\n\n<p>Allt er \u00feetta vel \u00feekkt. Engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur vorum vi\u00f0 tregir til fylgispektar. Lei\u00f0togar Vesturveldanna l\u00e9tu auglj\u00f3slega stj\u00f3rnast af eigin hagsmunum. Vi\u00f0 vorum hins vegar sannf\u00e6r\u00f0ir um, a\u00f0 fylgispekt vestr\u00e6nna lei\u00f0toga vi\u00f0 Gorbachev v\u00e6ri misr\u00e1\u00f0in. H\u00fan bygg\u00f0i \u00e1 rangri og yfirbor\u00f0skenndri greiningu \u00e1 p\u00f3lit\u00edskum veruleika Sov\u00e9tr\u00edkjanna. \u00c9g&nbsp; var sannf\u00e6r\u00f0ur um, a\u00f0 Sov\u00e9tr\u00edkin v\u00e6ru sj\u00e1lf \u00ed tilvistarkreppu, sem lei\u00f0togar \u00feeirra fundu enga lausn \u00e1. Heimsveldi\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 li\u00f0ast \u00ed sundur r\u00e9tt eins og evr\u00f3psku n\u00fdlenduveldin \u00ed kj\u00f6lfari\u00f0 \u00e1 Seinni heimsstyrj\u00f6ldinni.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pe\u00f0sf\u00f3rn<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6fugt vi\u00f0 Putin, sem hefur sagt, a\u00f0 \u201efall Sov\u00e9tr\u00edkjanna hafi veri\u00f0 st\u00e6rsta heimss\u00f6gulega slys 20stu aldar\u201c, var \u00e9g sannf\u00e6r\u00f0ur um, og er enn, a\u00f0 hrun Sov\u00e9tr\u00edkjanna hafi veri\u00f0&nbsp; eitt af \u00fev\u00ed besta sem ger\u00f0ist \u00e1 20stu \u00f6ldinni. Hafi \u00fea\u00f0 \u00feurft l\u00edtilsh\u00e1ttar \u00fer\u00fdsting Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a til a\u00f0 koma \u00fev\u00ed&nbsp; af sta\u00f0, \u00feeim mun betra. Um hva\u00f0 snerist Kalda str\u00ed\u00f0i\u00f0 allan \u00feennan t\u00edma, ef ekki um frelsun \u00fej\u00f3\u00f0a \u00ed hlekkjum.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00e9r var st\u00f3rlega misbo\u00f0i\u00f0 a\u00f0 heyra lei\u00f0toga vestr\u00e6nna l\u00fd\u00f0\u00e6\u00f0isr\u00edkja \u00e1minna undiroka\u00f0ar \u00fej\u00f3\u00f0ir um, a\u00f0 \u00fe\u00e6r \u00e6ttu a\u00f0 s\u00e6tta sig vi\u00f0 \u00f6rl\u00f6g s\u00edn til \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 \u00e1 Vesturl\u00f6ndum g\u00e6tum noti\u00f0 \u201efri\u00f0ar og st\u00f6\u00f0ugugleika\u201c. \u00cd m\u00ednum eyrum hlj\u00f3ma\u00f0i \u00feetta ekki bara sem sm\u00e1narleg svik, heldur sem \u00f6rlagar\u00edk mist\u00f6k.<\/p>\n\n\n\n<p>Upprifjun \u00feessarar s\u00f6gu \u00feremur \u00e1ratugum s\u00ed\u00f0ar vekur upp margar spurningar, sem f\u00e6stum hefur veri\u00f0 svara\u00f0. Ein \u00feeirra er \u00feessi: Voru lei\u00f0togar vestr\u00e6nna l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isr\u00edkja svo forhertir, a\u00f0 \u00feeir v\u00e6ru rei\u00f0ub\u00fanir a\u00f0 f\u00f3rna l\u00f6gm\u00e6tum kr\u00f6fum Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a<\/p>\n\n\n\n<p>um endurreist sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i \u00ed sta\u00f0inn fyrir p\u00f3lit\u00edskan \u00e1vinning&nbsp; \u00ed samskiptum vi\u00f0 Sov\u00e9tr\u00edkin? \u00de\u00f3tt \u00fea\u00f0 l\u00edti \u00feannig \u00fat, er veruleikinn ef til vill nokkru fl\u00f3knari. H\u00f6fum \u00ed huga, a\u00f0&nbsp; Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0irnar h\u00f6f\u00f0u horfi\u00f0 af radarnum \u00ed n\u00e6stum h\u00e1lfa \u00f6ld. \u00cd \u00feeim skilningi voru \u00fe\u00e6r gleymdar \u00fej\u00f3\u00f0ir. \u201eHafa \u00feessar \u00fej\u00f3\u00f0ir ekki alltaf tilheyrt R\u00fasslandi, hvort sem er?\u201c \u2013 eins og \u00f3nefndur utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra NATO-r\u00edkis sag\u00f0i vi\u00f0 mig, og \u00e9g vitna\u00f0i til fyrr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Samsta\u00f0a sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0a<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hafi \u00feetta veri\u00f0 r\u00edkjandi sko\u00f0un \u00ed stj\u00f3rnarstofnunum Evr\u00f3pur\u00edkja, bendir \u00fea\u00f0 til \u00feess, a\u00f0 vestr\u00e6nir lei\u00f0togar hafi ekki tali\u00f0 sig vera a\u00f0 f\u00f3rna neinu. H\u00f6fum \u00ed huga, a\u00f0 forystu\u00fej\u00f3\u00f0ir Vesturveldanna \u2013 Bretar, Frakkar, Sp\u00e1nverjar og einnig Bandar\u00edkjamenn \u2013 allt eru \u00feetta fyrrverandi n\u00fdlenduveldi. \u00cd Bandar\u00edkjunum braust \u00fat illskeytt borgarastyrj\u00f6ld til a\u00f0 koma \u00ed veg fyrir upplausn r\u00edkjabandalagsins. \u00dea\u00f0 hvarflar ekki a\u00f0 m\u00e9r a\u00f0 gefa \u00ed skyn, a\u00f0 bandar\u00edska borgarastr\u00ed\u00f0i\u00f0, sem haf\u00f0i a\u00f0 markmi\u00f0i afn\u00e1m \u00fer\u00e6lahalds, megi bera saman vi\u00f0 \u00e1r\u00e1sarstr\u00ed\u00f0 n\u00fdlenduvelda, sem hafa a\u00f0 markmi\u00f0i a\u00f0 undiroka \u00fej\u00f3\u00f0ir. En grundvallarreglan er s\u00fa sama: a\u00f0 koma \u00ed veg fyrir upplausn r\u00edkjabandalagsins.<\/p>\n\n\n\n<p>St\u00f3ra-Bretland \u2013&nbsp; \u00f6\u00f0ru nafni Sameina\u00f0a konungsd\u00e6mi\u00f0 \u2013 gengur n\u00fa \u00ed gegnum tilvistarkreppu, r\u00e9tt eins og Sp\u00e1nn, og hryllir vi\u00f0 \u00feeirri tihugsun, a\u00f0 r\u00edkjabandalagi\u00f0 kunni a\u00f0 leysast upp. N\u00fdlenduveldi \u2013 t.d. Bretar, Frakkar og Sp\u00e1nverjar \u2013 hafa h\u00e1\u00f0 grimmileg str\u00ed\u00f0 til a\u00f0 koma \u00ed veg fyrir upplausn n\u00fdlenduvelda.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00deess er ekki a\u00f0 v\u00e6nta, a\u00f0 lei\u00f0togar st\u00f3rvelda, sem voru \u00e1 einhverju svi\u00f0i n\u00fdlenduveldi, s\u00e9u \u00ed fararbroddi vi\u00f0 a\u00f0 verja sj\u00e1lfs\u00e1kv\u00f6r\u00f0unarr\u00e9tt sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0a. \u00deess eru t\u00e6past d\u00e6mi, a\u00f0 sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0ir hafi veri\u00f0 frelsa\u00f0ar vegna g\u00e6sku st\u00f3rvelda. \u00de\u00e6r ver\u00f0a einfaldlega a\u00f0 frelsa sig sj\u00e1lfar. Vi\u00f0 sl\u00edkar kringumst\u00e6\u00f0ur getur \u00fea\u00f0 gerst, a\u00f0 samsta\u00f0a sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0a skili \u00e1rangri \u2013 \u00fer\u00e1tt fyrir allt.<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>h\u00f6f.var utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra \u00cdslands 1988-95. Hann er <\/em>hei\u00f0ursborgari<em> \u00ed Vilnius, h\u00f6fu\u00f0borg Lith\u00e1en)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Ein af grj\u00f3tblokkunum sem hla\u00f0i\u00f0 var \u00ed v\u00edggir\u00f0ingu kringum \u00feingh\u00fasi\u00f0 (Seimas) \u00ed&nbsp;&nbsp; Viln\u00edus&nbsp; \u00ed jan\u00faar 1991 bar s\u00ed\u00f0ar \u00feessa \u00e1letrun: \u201eTil \u00cdslands sem \u00feor\u00f0i, \u00feegar a\u00f0rir \u00fe\u00f6g\u00f0u\u201c. Heimildamynd \u00d3lafs R\u00f6gnvaldssonar um stu\u00f0ning \u00cdslands vi\u00f0 sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1ttu Eystrasaltst\u00fej\u00f3\u00f0a heitir: \u201e\u00deeir sem \u00feor\u00f0u&#8230;&#8230;\u201c Fyrirs\u00f6gn greinarinnar v\u00edsar til \u00feessa. \u00cd n\u00e6stum h\u00e1lfa \u00f6ld voru Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0irnar hinar gleymdu \u00fej\u00f3\u00f0ir &hellip; <a href=\"https:\/\/jbh.is\/?p=3172\" class=\"more-link\">Continue reading<span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;Um \u00fe\u00e1 sem \u00feora&#8230;&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-3172","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3172","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3172"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3172\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3174,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3172\/revisions\/3174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3172"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3172"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}