{"id":3243,"date":"2024-02-21T11:00:02","date_gmt":"2024-02-21T11:00:02","guid":{"rendered":"https:\/\/jbh.is\/?p=3243"},"modified":"2024-03-19T11:01:48","modified_gmt":"2024-03-19T11:01:48","slug":"baratta-eystrasaltsthjoda-soguleg-upprifjun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jbh.is\/?p=3243","title":{"rendered":"BAR\u00c1TTA EYSTRASALTS\u00deJ\u00d3\u00d0A: S\u00d6GULEG UPPRIFJUN"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Eftir J\u00f3n Baldvin Hannibalsson<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1tta ykkar \u00e1 seinustu \u00e1ratugum seinustu aldar var \u00fej\u00f3\u00f0arvakning: <em>syngjandi byltingin<\/em>. En h\u00fan var l\u00edka p\u00f3lit\u00edsk grasr\u00f3tarhreyfing \u2013 <em>fyrir l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i\u00f0<\/em>: <em>Mannlega ke\u00f0jan (e. Human chain)<\/em>. \u00deetta tvennt: Byltingin syngjandi og mannlega ke\u00f0jan, \u00fear sem meira en millj\u00f3n manns h\u00e9ldust \u00ed hendur fr\u00e1 Tallinn \u00ed nor\u00f0ri til Viln\u00edusar \u00ed su\u00f0ri, var\u00f0 t\u00e1knmynd hreyfingarinnar. Og vakti athygli um gervallan heim.<\/p>\n\n\n\n<p>Fyrstu talsmenn hreyfingarinnar til a\u00f0 heims\u00e6kja \u00cdsland, flytja m\u00e1l sitt og leita eftir stu\u00f0ningi vi\u00f0 m\u00e1lsta\u00f0inn \u2013 innan NATO, voru <strong>Endel Lippmaa, <\/strong>\u00fej\u00f3\u00f0kunnur v\u00edsindama\u00f0ur, <strong>Edgar Savisaar,<\/strong> fyrsti fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra Eistlands og <strong>Lennart Meri<\/strong>, fyrsti utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herrann og seinna forseti Eistlands (1902-2000). \u00deeir spur\u00f0u bara einnar spurningar: G\u00e6tu \u00feeir treyst \u00fev\u00ed, a\u00f0 lei\u00f0togar vestr\u00e6nna l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isr\u00edkja by\u00f0u \u00fe\u00e1 velkomna \u00ed h\u00f3p l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isr\u00edkja?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>VONBRIG\u00d0I<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Anna\u00f0 \u00e1tti eftir a\u00f0 koma \u00e1 daginn. Frelsishetjunum var teki\u00f0 eins og hverjum \u00f6\u00f0rum bo\u00f0flennum, &#8211; jafnvel \u201efri\u00f0arspillum\u201c. \u00deeir voru be\u00f0nir um a\u00f0 hafa h\u00e6gt um sig, leita samninga \u2013 \u00e1n fyrirframskilyr\u00f0a \u2013 um aukna sj\u00e1lfstj\u00f3rn. Hvers vegna? Vegna \u00feess a\u00f0 ef \u00feessar \u00fej\u00f3\u00f0ir slyppu \u00fat \u00far \u00fej\u00f3\u00f0afangelsi Sov\u00e9tr\u00edkjanna g\u00e6ti \u00fea\u00f0 hrint af sta\u00f0 \u00f3\u00e6skilegri atbur\u00f0ar\u00e1s. <strong>Gorbachev<\/strong> var samstarfsa\u00f0ili \u00ed samningum um endalok Kalda str\u00ed\u00f0sins. Hann var ekki bara a\u00f0alritari Komm\u00fanistaflokksins heldur forseti Sov\u00e9tr\u00edkjanna. Ef Sov\u00e9tr\u00edkin leystust upp, myndi hann hr\u00f6kklast fr\u00e1 v\u00f6ldum. Har\u00f0l\u00ednumenn k\u00e6must aftur til valda. \u00dea\u00f0 g\u00e6ti leitt af s\u00e9r n\u00fdtt Kalt str\u00ed\u00f0 og jafnvel styrjaldar\u00e1t\u00f6k \u00ed Mi\u00f0- og Austur Evr\u00f3pu.<\/p>\n\n\n<!--more Lesa meira-->\n\n\n<p>Lei\u00f0togar Vesturveldanna h\u00f6f\u00f0u vissulega r\u00e9tt fyrir s\u00e9r um a\u00f0alatri\u00f0i\u00f0: <em>\u00dea\u00f0 var miki\u00f0 \u00ed h\u00fafi.<\/em> Frelsun \u00fej\u00f3\u00f0a Mi\u00f0- og Austur Evr\u00f3pu undan oki Sov\u00e9tr\u00edkjanna; fri\u00f0samleg sameining \u00de\u00fdskalands og \u00e1framhaldandi a\u00f0ild sameina\u00f0s \u00de\u00fdskalands a\u00f0 NATO; afvopnunarsamningar \u2013 b\u00e6\u00f0i um venjuleg vopn og kjarnavopn; brottv\u00edsun hern\u00e1msli\u00f0a og f\u00e6kkun \u00ed herjum. Allt snerist \u00feetta um <em>str\u00ed\u00f0<\/em> e\u00f0a <em>fri\u00f0.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>En lei\u00f0togum Vesturveldanna haf\u00f0i or\u00f0i\u00f0 alvarlega \u00e1 \u00ed samningatafli st\u00f3rveldanna. \u00deeir h\u00e9ldu, a\u00f0 \u00feeir \u00e6ttu allt undir p\u00f3lit\u00edskum \u00f6rl\u00f6gum eins manns, <strong>Mikhail Sergeyevich Gorbachev,<\/strong> um samnings\u00e1rangur sinn. \u00deess vegna m\u00e1tti ekkert segja e\u00f0a gera, sem stefndi v\u00f6ldum Gorbachevs \u00ed h\u00e6ttu. Ef \u00fea\u00f0 \u00fe\u00fdddi a\u00f0 halda Sov\u00e9tr\u00edkjunum saman \u2013 \u00fe\u00e1 yr\u00f0i \u00fea\u00f0 svo a\u00f0 vera. \u00c1hyggjur af hva\u00f0 yr\u00f0i um kjarnavopnab\u00far Sov\u00e9tr\u00edkjanna, ef \u00feau leystust upp, haf\u00f0i s\u00edn \u00e1hrif. Lei\u00f0togar Vesturveldanna g\u00e6tu ekki l\u00e1ti\u00f0 uppreisnarmenn \u00e1 ja\u00f0ri Sov\u00e9tr\u00edkjanna stofna \u00ed h\u00e6ttu samningum lei\u00f0toganna um endalok Kalda str\u00ed\u00f0sins.<\/p>\n\n\n\n<p>Lei\u00f0togar Vesturveldanna h\u00f6f\u00f0u (\u00f3me\u00f0vita\u00f0?) sn\u00fai\u00f0 \u00f6llu \u00e1 haus. Hvers vegna h\u00f6f\u00f0um vi\u00f0 h\u00e1\u00f0 Kalt str\u00ed\u00f0 \u00ed n\u00e6stum h\u00e1lfa \u00f6ld \u2013 ef ekki til \u00feess a\u00f0 frelsa undiroka\u00f0ar \u00fej\u00f3\u00f0ir (e.<em>the captive nations<\/em>)? Frelsisbar\u00e1tta \u00feeirra&nbsp; var allt \u00ed einu \u00ed andst\u00f6\u00f0u vi\u00f0 yfirl\u00fdsta stefnu lei\u00f0toga l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isins! St\u00f3\u00f0st \u00fea\u00f0 n\u00e1nari sko\u00f0un, a\u00f0 Gorbachev v\u00e6ri hinn \u00f3umdeildi lei\u00f0togi l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isaflanna? R\u00e9tt sv\u00f6r vi\u00f0 \u00feessum og \u00e1l\u00edka spurningum bentu til \u00feess, a\u00f0 greiningin \u00e1 innanlands\u00e1standinu \u00ed Sov\u00e9tr\u00edkjunum v\u00e6ri yfirbor\u00f0skennd og grunnhyggin. \u00deess vegna var stefnan <em>\u00f3r\u00f6kv\u00eds og \u00f3rauns\u00e6.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00dea\u00f0 var \u00feess vegna<\/em> sem <strong>Kohl <\/strong>\u00de\u00fdskalandskanslari og <strong>Mitterand<\/strong> Frakklandsforseti skrifu\u00f0u Landsbergis, lei\u00f0toga Sajiudis, sameiginlegt br\u00e9f, \u00fear sem \u00feeir skoru\u00f0u \u00e1 hann a\u00f0 fresta framkv\u00e6md sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isyfirl\u00fdsingar Lith\u00e1en og semja vi\u00f0 Sov\u00e9ti\u00f0 \u2013 \u00e1n fryrirfram skilyr\u00f0a. <em>\u00dea\u00f0 var \u00feess vegna<\/em>, sem n\u00fdskipu\u00f0um utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herrum Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a var v\u00edsa\u00f0 \u00e1 dyr \u00e1 r\u00e1\u00f0stefnum um endalok Kalda str\u00ed\u00f0sins og n\u00fdskipan heimsm\u00e1la. <em>Og \u00fea\u00f0 var \u00feess vegna<\/em> &#8211; \u00fear sem \u00feeir s\u00e6ttu \u00fe\u00f6ggun &#8211; &nbsp;a\u00f0 vi\u00f0 \u00e1kv\u00e1\u00f0um a\u00f0 lj\u00e1 \u00feeim r\u00f6dd \u00cdslands \u00e1 al\u00fej\u00f3\u00f0avettvangi \u2013 einkum innan NATO<em>. \u00dea\u00f0 var vegna \u00feess<\/em>, a\u00f0 \u00fea\u00f0 var or\u00f0i\u00f0 ginnungargap milli opinberra yfirl\u00fdsinga lei\u00f0toganna um l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i og mannr\u00e9ttindi annars vegar og hins vegar \u00feeirrar <em>realpolit\u00edkur<\/em>, sem \u00feeir fylgdu bak vi\u00f0 byrg\u00f0ar dyr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>HVERS VEGNA \u00cdSLAND?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ein sk\u00fdring, pers\u00f3nulegri, er \u00feessi: Elsti br\u00f3\u00f0ir minn var fyrsti st\u00fadentinn fr\u00e1 Vestur-Evr\u00f3pu til a\u00f0 \u00fatskrifast fr\u00e1 Moskvuh\u00e1sk\u00f3la eftir str\u00ed\u00f0 (1954-59). Hann stunda\u00f0i framhaldsn\u00e1m \u00ed P\u00f3llandi, \u00fear sem hann nam m.a. undir lei\u00f0s\u00f6gn <strong>Kolakowski.<\/strong> Sj\u00e1lfur stunda\u00f0i \u00e9g framhaldsn\u00e1m sem Fulbright styrk\u00feegi vi\u00f0 Harvard (1976-77), \u00fear sem ranns\u00f3knarverkefni\u00f0 var <em>samanbur\u00f0ur hagkerfa.<\/em> \u00c9g haf\u00f0i \u00fe\u00e1 \u00feegar komist a\u00f0 \u00feeirri ni\u00f0urst\u00f6\u00f0u, a\u00f0 Sov\u00e9tr\u00edkin v\u00e6ru \u00ed tilvistarkreppu, efnahagslega og p\u00f3lit\u00edskt \u00f3sj\u00e1lfb\u00e6r, og d\u00e6md til a\u00f0 l\u00fata \u00ed l\u00e6gra haldi \u00ed samkeppni vi\u00f0 Vesturl\u00f6nd.<\/p>\n\n\n\n<p>Ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur m\u00ednar r\u00fdmu\u00f0u vel vi\u00f0 eftirfarandi l\u00fdsingu <strong>Davids Gompert,<\/strong> a\u00f0sto\u00f0armanns <strong>Kissingers, <\/strong>\u00e1 endalokum Sov\u00e9tr\u00edkjanna:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201e<em>Hva\u00f0 var sov\u00e9tkomm\u00fanisminn? Hann var blanda af marx\u00edskri hugmyndafr\u00e6\u00f0i, mi\u00f0st\u00fdr\u00f0um \u00e1\u00e6tlunarb\u00faskap, skriffinnskub\u00e1kni flokks og r\u00edkis, r\u00fassneskri heimsvaldastefnu og valdatafli vi\u00f0 Vesturl\u00f6nd. Allt \u00feetta hrundi loks undan eigin \u00feunga.&nbsp; Hugmyndafr\u00e6\u00f0in \u00feoldi ekki sannleikann; mi\u00f0st\u00fdringin missti af n\u00fat\u00edmav\u00e6\u00f0ingunni; skriffinnskukerfi\u00f0 var offitusj\u00faklingur; \u00e1r\u00f3\u00f0urinn var stagna\u00f0ur; herna\u00f0arb\u00e1kni\u00f0 var ofvaxi\u00f0; v\u00edgb\u00fana\u00f0arkapphlaupi\u00f0 soga\u00f0i til s\u00edn allt fj\u00e1rfestingarfj\u00e1rmagn; og heimsvaldastefnan, sem kalla\u00f0i \u00e1 \u00edhlutun v\u00edtt og breitt um heiminn, kosta\u00f0i gjald\u00ferot. Mannfalli\u00f0 \u00ed Afganistan var\u00f0 a\u00f0 lokum \u00f3b\u00e6rilegt. Sov\u00e9tr\u00edkin g\u00e1tu ekki lengur keppt vi\u00f0 Vesturl\u00f6nd, hvorki t\u00e6knilega, efnahagslega, herna\u00f0arlega, n\u00e9 \u00e1 v\u00edgvelli hugmyndanna. \u00dea\u00f0 ger\u00f0i svo illt verra, a\u00f0 ver\u00f0i\u00f0 \u00e1 jar\u00f0efnaeldsneyti (ol\u00edu og gasi)&nbsp; &#8211; a\u00f0altekjustofninum \u2013 hrundi.\u201c<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sov\u00e9tr\u00edkin voru \u00ed reynd gjald\u00ferota.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Vi\u00f0&nbsp; br\u00e6\u00f0ur h\u00f6fum samb\u00f6nd vi\u00f0 and\u00f3fs\u00f6fl innan R\u00fasslands, \u00ed Eistlandi, Litha\u00e9n, P\u00f3llandi og T\u00e9kkosl\u00f3vak\u00edu. \u00c1 n\u00e1ms\u00e1rum m\u00ednum haf\u00f0i \u00e9g s\u00f3tt n\u00e1mskei\u00f0, \u00e1samt \u00f6\u00f0rum n\u00e1msm\u00f6nnum fr\u00e1 Nor\u00f0url\u00f6ndum og Bretlandseyjum, \u00ed <strong>Zakopane<\/strong> \u00ed P\u00f3llandi (1961). N\u00e1mskei\u00f0i\u00f0 var kennt vi\u00f0 umbreytinguna \u00e1 \u00e1tt a\u00f0 \u201e<em>f\u00e9lagslegu marka\u00f0skerfi<\/em>\u201c. Tilgangurinn var a\u00f0 kynna okkur hugmyndir og kenningar p\u00f3lska \u00fatlagahagfr\u00e6\u00f0ingsins, <strong>Oscars Lange<\/strong>. Me\u00f0al kennaranna var <strong>Ota Sik, <\/strong>semhef\u00f0i bori\u00f0 \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 a\u00f0 hrinda \u00feessum hugmyndum \u00ed framkv\u00e6md, undir p\u00f3lit\u00edskri forystu <strong>Dubceks, <\/strong>ef vori\u00f0 \u00ed Prag 1968 hefi fengi\u00f0 a\u00f0 bl\u00f3mstra.<\/p>\n\n\n\n<p>Me\u00f0 \u00feennan bakgrunn \u00ed huga m\u00e1 segja, a\u00f0 \u00e9g hafi ekki veri\u00f0 fullkomlega f\u00e1fr\u00f3\u00f0ur um st\u00f6\u00f0u m\u00e1la \u00ed Sov\u00e9tr\u00edkjunum \u2013 eins og flestir utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herrar NATO- r\u00edkjanna voru &nbsp;&#8211; \u00ed reynd.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00deEGAR UFFI VAR\u00d0 A\u00d0 L\u00daFFA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00cd J\u00daN\u00cd 1990 \u2013 \u00e1 sj\u00e1lfan Dannebrogs daginn &#8211; &nbsp;h\u00f3fst \u00ed Kaupmannah\u00f6fn r\u00e1\u00f0stefna OSCE (Stofnunar um samvinnu og \u00f6ryggi Evr\u00f3pu\u00fej\u00f3\u00f0a). Allir utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herrar Evr\u00f3pur\u00edkja \u2013 \u00fe.m.t. Sov\u00e9tr\u00edkjanna \u2013 og N. Amer\u00edku voru m\u00e6ttir. R\u00e1\u00f0stefnan var li\u00f0ur \u00ed fundar\u00f6\u00f0 um skipan m\u00e1la a\u00f0 loknu K\u00f6ldu str\u00ed\u00f0i.\u00deessi \u00e1tti a\u00f0 fjalla um mannr\u00e9ttindi og sj\u00e1lf\u00e1kv\u00f6r\u00f0unarr\u00e9tt \u00fej\u00f3\u00f0a \u00ed hinni n\u00fdju heimsskipan. Danski utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herrann, starfsbr\u00f3\u00f0ir minn, <strong>Uffe Ellemann Jensen,<\/strong> var gestgjafinn. Hann haf\u00f0i bo\u00f0i\u00f0 utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herrum Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0anna a\u00f0 \u00e1varpa fundinn.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00deegar fulltr\u00fai Sov\u00e9tr\u00edkjanna var\u00f0 \u00feeirra var, sag\u00f0i hann: \u201eAnna\u00f0 hvort yfirgefa \u00feeir r\u00e1\u00f0stefnuna \u00feegar \u00ed sta\u00f0 \u2013 e\u00f0a vi\u00f0 f\u00f6rum\u201c. Minn danski starfsbr\u00f3\u00f0ir vildi ekki bera \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u201eey\u00f0ileggja fri\u00f0arferli\u00f0\u201c. Uffi l\u00faffa\u00f0i. Ykkur var v\u00edsa\u00f0 \u00e1 dyr. R\u00e1\u00f0stefnan h\u00e9lt \u00e1fram, eins og ekkert hef\u00f0i \u00ed skorist. \u00dear til r\u00f6\u00f0in var komin a\u00f0 m\u00e9r. \u00c9g \u00e1kva\u00f0 a\u00f0 tala eing\u00f6ngu um m\u00e1lsta\u00f0 Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a \u2013 eins og andinn innbl\u00e9s m\u00e9r \u2013 og um \u00fea\u00f0 sem haf\u00f0i gerst. Skv. \u00fatskrift fr\u00e1 danska utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0uneytinu, sag\u00f0i \u00e9g m.a.:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201eVi\u00f0 getum ekki l\u00e1ti\u00f0 eins og a\u00f0 \u201efri\u00f0arferli\u00f0\u201c r\u00e9ttl\u00e6ti a\u00f0 f\u00f3rna l\u00f6gm\u00e6tum kr\u00f6fum Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0anna um endurheimt sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0is. Mannr\u00e9ttindi og sj\u00e1lf\u00e1kv\u00f6r\u00f0unarr\u00e9ttur \u00fej\u00f3\u00f0a ver\u00f0a ekki sundurslitin. \u00dea\u00f0 er ekki \u00e1 okkar valdi a\u00f0 leyfa sumum en banna \u00f6\u00f0rum. Vi\u00f0 erum a\u00f0 tala um mannr\u00e9ttindi \u2013 ekki forr\u00e9ttindi. \u00dea\u00f0 er \u00f3umdeild s\u00f6guleg sta\u00f0reynd, a\u00f0 Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0irnar voru sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i r\u00edki og nutu sem sl\u00edk vi\u00f0urkenningar al\u00fej\u00f3\u00f0asamf\u00e9lagsins, \u00fe.m.t. Sov\u00e9tr\u00edkjanna. \u00cd seinni heimsstyrj\u00f6ldinni ur\u00f0u \u00fe\u00e6r f\u00f3rnarl\u00f6mb herna\u00f0arinnr\u00e1sa, hern\u00e1ms og a\u00f0 lokum innlimunar \u00ed Sov\u00e9tr\u00edkin. \u00dej\u00f3\u00f0\u00feing Sov\u00e9tr\u00edkjanna (Congress of People\u00b4s Deputies) hefur n\u00fa vi\u00f0urkennt \u00f3l\u00f6gm\u00e6ti \u00feessara a\u00f0ger\u00f0a me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 l\u00fdsa <strong>Molotov-Ribbentrop<\/strong> samninginn milli <strong>Hitlers og Stal\u00edns<\/strong> \u201enull and void\u201c.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u00deegar \u00e9g yfirgaf r\u00e6\u00f0ust\u00f3linn, gekk ma\u00f0ur \u00ed veg fyrir mig, fa\u00f0ma\u00f0i mig og sag\u00f0i: \u201e\u00dea\u00f0 eru forr\u00e9ttindi a\u00f0 vera fulltr\u00fai sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0a og leyfast a\u00f0 segja sannleikann\u201c.&nbsp; \u2013 \u201eLeyft af hverjum?\u201c, muldra\u00f0i \u00e9g? \u00deetta var <strong>Max Kampelmann<\/strong>, v\u00ed\u00f0kunnur Sov\u00e9tfr\u00e6\u00f0ingur og einn af a\u00f0alsamningam\u00f6nnum Bandar\u00edkjanna \u00ed Genf. Sem \u00e9g stefndi a\u00f0 s\u00e6ti m\u00ednu, gekk annar ma\u00f0ur \u00ed veg fyrir mig, steytti hnefann og hr\u00f3pa\u00f0i: \u201e\u00de\u00fa \u00e1tt a\u00f0 skammast \u00fe\u00edn, J\u00f3n Baldvin; \u00fea\u00f0 var ekki satt or\u00f0 \u00ed \u00feessari endemisr\u00e6\u00f0u \u00feinni um samskipti Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a og Sov\u00e9tr\u00edkjanna\u201c. \u00deetta var <strong>Juri Resetov, <\/strong>sov\u00e9skur mannr\u00e9ttindas\u00e9rfr\u00e6\u00f0ingur \u2013 ef \u00fea\u00f0 er ekki \u201eoxymoron\u201c \u2013 og s\u00ed\u00f0ar sendiherra R\u00fassa \u00ed Reykjav\u00edk.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Enginn hinna r\u00e1\u00f0herranna m\u00e6lti or\u00f0 af v\u00f6rum.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>UPPGJ\u00d6RI\u00d0<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00cd FYRSTU VIKU JAN\u00daAR 1991 haf\u00f0i Gorbachev sam\u00feykkt kr\u00f6fu har\u00f0l\u00ednumanna um a\u00f0 l\u00e1ta til skarar skr\u00ed\u00f0a \u00ed Eystrasaltsl\u00f6ndum. S\u00e9rsveitir voru sendar \u00e1 vettvang og skri\u00f0drekarnir r\u00fallu\u00f0u af sta\u00f0. \u00c9g var vakinn upp um mi\u00f0ja n\u00f3tt me\u00f0 s\u00edmhringingu fr\u00e1 Viln\u00edus. \u00c1 hinum enda l\u00ednunnar var Landsbergis. Hann sag\u00f0i: \u201eEf \u00fe\u00fa meinar eitthva\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed, sem \u00fe\u00fa hefur sagt okkur til stu\u00f0nings, komdu strax til Viln\u00edus. R\u00fassarnir hafa \u00e1kve\u00f0i\u00f0 a\u00f0 ganga fr\u00e1 okkur. N\u00e6rvera utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra NATO skiptir m\u00e1li\u201c.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cd b\u00f3k minni \u201e<strong>The Baltic Road to Freedom \u2013 Iceland\u00b4s Role<\/strong>\u201c l\u00fdsi \u00e9g \u00feessari reynslu&nbsp; me\u00f0 eftirfarandi or\u00f0um:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201e<em>\u00c9g ver\u00f0 aldrei svo gamall, a\u00f0 \u00e9g gleymi \u00feessum d\u00f6gum. Hundru\u00f0 \u00fe\u00fasunda manna allt um kring. \u00deau st\u00f3\u00f0u vi\u00f0 var\u00f0eldana \u00ed \u00feessum bitra jan\u00faarkulda, h\u00e9ldust \u00ed hendur og sungu \u00e6ttjar\u00f0ars\u00f6ngva. \u00c9g var vitni a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0, \u00f3vopnu\u00f0 og ein og yfirgefin, horf\u00f0ist \u00ed augu vi\u00f0 byssuhlaupin \u00ed nafni frelsis og mannlegrar reisnar. \u00dea\u00f0 voru vissulega forr\u00e9ttindi a\u00f0 f\u00e1 a\u00f0 standa me\u00f0 f\u00f3lkinu \u00e1 \u00feessari \u00f6gurstundu\u201c.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Herstj\u00f3rnarllistin a\u00f0 baki ofbeldinu var s\u00fa sama og n\u00fa \u00ed Su\u00f0ur- og Austur-h\u00e9ru\u00f0um \u00dakra\u00ednu. Reynt var a\u00f0 setja \u00e1 svi\u00f0 \u00e1t\u00f6k milli \u00fej\u00f3\u00f0ernisminnihluta til \u00feess a\u00f0 r\u00e9ttl\u00e6ta \u00edhlutun Rau\u00f0a hersins. \u00dev\u00ed n\u00e6st \u00e1tti a\u00f0 l\u00fdsa yfir ney\u00f0ar\u00e1standi, leysa upp \u00feingi\u00f0 og reka r\u00edkisstj\u00f3rnina fr\u00e1 v\u00f6ldum, \u00ed \u00fev\u00ed skyni a\u00f0 koma aftur \u00e1 l\u00f6gum og reglu. \u00deetta hlj\u00f3mar kunnuglega. F\u00f3lk var drepi\u00f0 og limlest, b\u00e6\u00f0i \u00ed Viln\u00edus og Riga. M\u00e1 vera, a\u00f0 koma <strong>Yeltsin <\/strong>til Tallinn hafi for\u00f0a\u00f0 ykkur fr\u00e1 sama hlutskipti?<\/p>\n\n\n\n<p>Vi\u00f0 Landsbergis h\u00e9ldum \u00f3tal bla\u00f0amannafundi til a\u00f0 vekja athygli heimsins \u00e1 \u00e1standinu og skoru\u00f0um \u00e1 Gorbachev a\u00f0&nbsp; st\u00f6\u00f0va bl\u00f3\u00f0ba\u00f0i\u00f0. Til \u00feess a\u00f0 fylgja m\u00e1lum eftir heims\u00f3tti \u00e9g Riga og Tallinn \u00ed s\u00f6mu fer\u00f0. Vi\u00f0 g\u00e1fum \u00fat sameiginlegar yfirl\u00fdsingar, \u00fear sem m\u00e1lsta\u00f0urinn var sk\u00fdr\u00f0ur og ofbeldi\u00f0 ford\u00e6mt. Krafist var fri\u00f0samlegra lausna. Sov\u00e9tstj\u00f3rnin br\u00e1st vi\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 kalla sendiherra sinn heim fr\u00e1 Reykjav\u00edk og saka\u00f0i \u00edslensku r\u00edkisstj\u00f3rnina um \u201e\u00edhlutun um innri m\u00e1l Sov\u00e9tr\u00edkjanna.\u201c<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00d6GFR\u00c6\u00d0I\u00c1LIT<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c9g t\u00f3k \u00fe\u00e1 \u00e1s\u00f6kun grafalvarlega.&nbsp; \u00c9g setti saman vinnuh\u00f3p s\u00e9rfr\u00e6\u00f0inga \u00ed al\u00fej\u00f3\u00f0al\u00f6gum me\u00f0 veigamiklu framlagi fr\u00e1 Eistlandi, sem skila\u00f0i fr\u00e6\u00f0ilegri greinarger\u00f0, \u00fear sem s\u00fdnt var fram \u00e1 me\u00f0 lagar\u00f6kum, a\u00f0 \u00cdsland v\u00e6ri ekki a\u00f0 blanda s\u00e9r \u00ed sov\u00e9sk innanr\u00edkism\u00e1l; a\u00f0 Sov\u00e9tr\u00edkin hef\u00f0u me\u00f0 m\u00f6rgum al\u00fej\u00f3\u00f0asamningum skuldbundi\u00f0 sig til a\u00f0 vir\u00f0a landam\u00e6ri annarra r\u00edkja; a\u00f0 Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0irnar hef\u00f0u veri\u00f0 innlima\u00f0ar \u00ed Sov\u00e9tr\u00edkin \u2013 \u00f3l\u00f6glega; og a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0\u00feing Sov\u00e9tr\u00edkjanna (Congress of People\u00b4s Deputies) hef\u00f0i vi\u00f0urkennt l\u00f6gleysuna me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 l\u00fdsa Molotov-Ribbentrop samninginn \u201e<em>null and void<\/em>\u201c.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u00f0 lokum sag\u00f0i \u00fear, a\u00f0 a\u00f0ger\u00f0ir \u00cdslands var\u00f0andi endurheimt sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0is Eystrasalt\u00fej\u00f3\u00f0a v\u00e6ru hluti af \u00feeim r\u00f3tt\u00e6ku breytingum \u00e1 p\u00f3lit\u00edsku landslagi \u00ed Evr\u00f3pu, sem n\u00fa v\u00e6ri veri\u00f0 a\u00f0 semja um. Engar \u00feessara breytinga, sem \u00feegar v\u00e6ru sta\u00f0festar, hef\u00f0u geta\u00f0 \u00e1tt s\u00e9r sta\u00f0 nema fyrir frumkv\u00e6\u00f0i Sov\u00e9tr\u00edkjanna sj\u00e1lfra. \u00de\u00e6r v\u00e6ru \u00fev\u00ed \u00ed fullu samr\u00e6mi vi\u00f0 yfirl\u00fdsta stefnu Sov\u00e9tr\u00edkjanna.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Vi\u00f0 erum enn a\u00f0 b\u00ed\u00f0a eftir svari vi\u00f0 \u00feessari fr\u00e6\u00f0ilegu greinarger\u00f0!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Hvers vegna l\u00e9tu Kremlverjar sta\u00f0ar numi\u00f0 \u2013 \u00e1 ystu n\u00f6f? \u00c9g er ekki \u00ed minnsta vafa um svari\u00f0. Vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 f\u00f3lksins, sem \u00f3ttalaust og \u00f3vopna\u00f0 horf\u00f0ist \u00ed augu vi\u00f0 dr\u00e1psv\u00e9l skri\u00f0drekanna, voru svo afdr\u00e1ttarlaus, a\u00f0 hef\u00f0i veri\u00f0 beitt \u00f6llu afli, hef\u00f0u aflei\u00f0ingarnar or\u00f0i\u00f0 <em>bl\u00f3\u00f0ugasta fj\u00f6ldamor\u00f0 <\/em>\u00ed Evr\u00f3pu eftir str\u00ed\u00f0. \u00dea\u00f0 var einum of miki\u00f0 fyrir fri\u00f0arver\u00f0launahafa N\u00f3bels, Mikhail Sergeyevich Gorbachev a\u00f0 hafa \u00e1 samviskunni.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Ef viljinn til a\u00f0 beita ofbeldi er \u00e1 \u00ferotum, \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00fea\u00f0 endalok l\u00f6greglur\u00edkisins. \u00dea\u00f0 var engin lei\u00f0 a\u00f0 halda Sov\u00e9tr\u00edkjunum saman \u2013 \u00e1n valdbeitingar. \u00dea\u00f0 var ekki fyrr en s\u00ed\u00f0ar a\u00f0 vi\u00f0 ger\u00f0um okkur grein fyrir \u00fev\u00ed, a\u00f0 vi\u00f0 hef\u00f0um or\u00f0i\u00f0 vitni a\u00f0 s\u00f6gulegum atbur\u00f0um \u2013 endalokum Sov\u00e9tr\u00edkjanna.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>LOKAKAFLINN<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>VALDAR\u00c1NSTILRAUNIN \u00cd MOSKVU h\u00f3fst 19da \u00e1g\u00fast, 1991. Tveimur d\u00f6gum s\u00ed\u00f0ar komu utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herrar NATO saman \u00ed Brussel. \u00c1 \u00feeirri stundu vissi enginn, hver f\u00e6ri me\u00f0 v\u00f6ldin \u00ed Kreml. A\u00f0alritari NATO, <strong>Manfred W\u00f6rner, <\/strong>var be\u00f0inn um a\u00f0 freista \u00feess a\u00f0 n\u00e1 sambandi vi\u00f0 <strong>Boris Yeltsin<\/strong>. H\u00e1lft\u00edma s\u00ed\u00f0ar kom W\u00f6rner til baka me\u00f0 eftirfarandi yfirl\u00fdsingu fr\u00e1 Yeltsin:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201eValdar\u00e1nstilraunin v\u00e6ri runnin \u00fat \u00ed sandinn. Hann, Boris Yeltsin, v\u00e6ri n\u00fa lei\u00f0togi l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isaflanna. L\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0is\u00f6flin hef\u00f0u n\u00fa undirt\u00f6kin. Yeltsin skora\u00f0i \u00e1 utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra NATO r\u00edkjanna, sem saman v\u00e6ru komnir \u00ed Brussel, a\u00f0 gera allt sem \u00ed \u00feeirra valdi st\u00e6\u00f0i til a\u00f0 sty\u00f0ja vi\u00f0 baki\u00f0 \u00e1 l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0is\u00f6flunum\u201c.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u00deegar r\u00f6\u00f0in kom a\u00f0 m\u00e9r a\u00f0 breg\u00f0ast vi\u00f0 bo\u00f0skap Yeltsin, lag\u00f0i \u00e9g fr\u00e1 m\u00e9r undirb\u00fana r\u00e6\u00f0u, eins og \u00ed Kaupmannah\u00f6fn for\u00f0um, og tala\u00f0i um hina gerbreyttu st\u00f6\u00f0u. Skv. \u00fatskrift sag\u00f0i \u00e9g m.a. eftirfarandi:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201eM\u00e1 \u00e9g minna \u00e1, a\u00f0 hinga\u00f0 til h\u00f6fum vi\u00f0 veri\u00f0 be\u00f0nir um a\u00f0 segja ekkert og gera ekkert, sem geti stefnt v\u00f6ldum Gorbachevs \u00ed h\u00e6ttu, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00e1 k\u00e6mu har\u00f0l\u00ednumennirnir til valda, og \u00fear me\u00f0 yr\u00f0i fri\u00f0arferlinu stefnt \u00ed vo\u00f0a? \u00deessi afsta\u00f0a hefur n\u00fa reynst vera \u00e1 misskilningi bygg\u00f0. Har\u00f0l\u00ednumennirnir hef\u00f0u reynt a\u00f0 n\u00e1 v\u00f6ldum, en mistekist. Gorbachev, sem hef\u00f0i bara eitt markmi\u00f0 &#8211; a\u00f0 halda Sov\u00e9tr\u00edkjunum saman undir n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1 &#8211; hef\u00f0i misst v\u00f6ldin. Hinn n\u00fdi lei\u00f0togi l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isaflanna v\u00e6ri Boris Yeltsin.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00feing Sov\u00e9tr\u00edkjanna hef\u00f0i \u00feegar l\u00fdst Molotov-Ribbentrop samninginn \u201enull and void\u201c. Me\u00f0 \u00fev\u00ed hef\u00f0i hin n\u00fdja forysta R\u00fasslands vi\u00f0urkennt, a\u00f0 hern\u00e1m og innlimun Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0anna hef\u00f0u veri\u00f0 \u00f3l\u00f6gleg. \u00cd h\u00e1lfa \u00f6ld hef\u00f0u Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0irnar m\u00e1tt \u00feola endurtekna nau\u00f0ungarflutninga til S\u00edber\u00edu og undirokun tungu og menningar. \u00deess vegna b\u00e6ri okkur si\u00f0fer\u00f0ileg skylda til a\u00f0 sty\u00f0ja endurheimt sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0is Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0a, ekki s\u00ed\u00f0ur en annarra \u00fej\u00f3\u00f0a \u00ed Mi\u00f0 &#8211; og Austur Evr\u00f3pu.\u201c<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Vi\u00f0br\u00f6g\u00f0in vi\u00f0 \u00feessari r\u00e6\u00f0u voru kurteisleg \u00fe\u00f6gn. R\u00e9tt er a\u00f0 hafa \u00ed huga, a\u00f0 \u00feremur vikum \u00e1\u00f0ur, \u00feann 1. \u00e1g\u00fast 1991&nbsp; haf\u00f0i <strong>George H.W. Bush, <\/strong>Bandar\u00edkjaforseti,haldi\u00f0 s\u00edna alr\u00e6mdu \u201eKj\u00faklingar\u00e6\u00f0u\u201c \u00ed <em>Verkhovna Rada<\/em> \u2013 \u00fej\u00f3\u00f0\u00feinginu \u00ed \u00dakra\u00ednu. \u00cd \u00feessari r\u00e6\u00f0u skora\u00f0i forsetinn \u00e1 \u00dakra\u00ednumenn a\u00f0 \u201el\u00e1ta ekki stj\u00f3rnast af \u00f6fgakenndri \u00fej\u00f3\u00f0ernishyggju\u201c. \u00deeir \u00e6ttu a\u00f0 \u201ehalda Sov\u00e9tr\u00edkjunum saman \u00ed nafni fri\u00f0ar og st\u00f6\u00f0ugleika\u201c.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00deremur vikum s\u00ed\u00f0ar l\u00fdstu \u00dakra\u00ednumenn yfir sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i. Og 140 d\u00f6gum s\u00ed\u00f0ar voru Sov\u00e9tr\u00edkin ekki lengur til. Yfirl\u00fdstri stefnu sj\u00e1lfskipa\u00f0s forystumanns l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isr\u00edkjanna haf\u00f0i veri\u00f0 r\u00e6kilega hafna\u00f0.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>FRUMKV\u00c6\u00d0I\u00d0<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c1 lei\u00f0inni heim fr\u00e1 Brussel settist \u00e9g a\u00f0 \u00ed Sendir\u00e1\u00f0i \u00cdslands \u00ed Kaupmannah\u00f6fn. \u00dea\u00f0an reyndum vi\u00f0 langt fram \u00e1 n\u00f3tt a\u00f0 n\u00e1 s\u00edmasambandi vi\u00f0 lei\u00f0toga Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0anna. Bo\u00f0skapur minn var einfaldur: \u00dea\u00f0 geysar valdabar\u00e1tta \u00ed Kreml, og yfirl\u00fdst stefna Vesturveldanna hinga\u00f0 til hefur be\u00f0i\u00f0 skipbrot. N\u00fa er r\u00e9tti t\u00edminn til athafna. \u00c9g sendi n\u00fdskipu\u00f0um utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herrum Eystrasaltsr\u00edkjanna formleg bo\u00f0sbr\u00e9f um a\u00f0 koma til Reykjav\u00edkur \u00feegar \u00ed sta\u00f0. \u00dear myndum vi\u00f0 \u00e1r\u00e9tta vi\u00f0urkenningu \u00e1 endurheimtu sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i Eystrasaltsr\u00edkjanna og koma \u00e1 formlegum dipl\u00f3mat\u00edskum samskiptum. \u00c9g var sannf\u00e6r\u00f0ur um, a\u00f0 vi\u00f0 r\u00edkjandi a\u00f0st\u00e6\u00f0ur myndu a\u00f0rar \u00fej\u00f3\u00f0ir fylgja ford\u00e6mi okkar. Ferli\u00f0 myndi reynast \u00f3afturkallanlegt. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00dea\u00f0 reyndist vera r\u00e9tt mat.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herrarnir <strong>Lennart Meri, <\/strong>fr\u00e1 Eistlandi (s\u00ed\u00f0ar forseti 1992-2000), <strong>Janis Jurkans <\/strong>fr\u00e1 Lettlandi og <strong>Algirdas Saudargas<\/strong> fr\u00e1 Lith\u00e1en komu saman \u00ed H\u00f6f\u00f0a 26. \u00e1g\u00fast 1991. \u00dea\u00f0 var t\u00e1knr\u00e6nt, a\u00f0 \u00feetta var \u00e1 sama sta\u00f0 og <strong>Reagan<\/strong> \u2013 <strong>Gorbchev<\/strong> h\u00f6f\u00f0u haldi\u00f0 lei\u00f0togafund sinn \u00e1ri\u00f0 1986 \u2013 fund, sem s\u00ed\u00f0ar reyndist hafa veri\u00f0 upphafi\u00f0 a\u00f0 endalokum Kalda str\u00ed\u00f0sins.<\/p>\n\n\n\n<p>Lennart Meri tala\u00f0i fyrir okkur \u00f6ll, \u00feegar hann sag\u00f0i:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201eSeinni heimsstyrj\u00f6ldin byrja\u00f0i \u00feann 23. \u00e1g\u00fast 1939 me\u00f0 undirritun Molotov-Ribbentrop samningsins og leyniskjala hans, a\u00f0 undirlagi <strong>Hitlers og Stal\u00edns<\/strong>. Me\u00f0 undirritun okkar h\u00e9r \u00ed dag l\u00fdkur<\/em> <em>Seinni heimsstyrj\u00f6ldinni \u00ed okkar heimshluta<\/em>. <em>Vi\u00f0 erum hinga\u00f0 komin til a\u00f0 sameinast aftur fj\u00f6lskyldu l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isr\u00edkja Evr\u00f3pu\u201c.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Bleki\u00f0 var ekki fyrr \u00feorna\u00f0 \u00e1 undirskriftum okkar en bo\u00f0 t\u00f3ku a\u00f0 berast fr\u00e1 h\u00f6fu\u00f0borgum Evr\u00f3pu \u2013 \u00fear sem talsm\u00f6nnum sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ishreyfinganna haf\u00f0i \u00e1\u00f0ur veri\u00f0 \u00fath\u00fdst \u2013 til utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra Eystrasalts\u00fej\u00f3\u00f0anna um a\u00f0 koma \u00fear vi\u00f0 og endurtaka \u00fea\u00f0 sem gert haf\u00f0i veri\u00f0 i Reykjav\u00edk. Bandar\u00edkin n\u00e1\u00f0u \u00fev\u00ed a\u00f0 vera degi \u00e1 undan Sov\u00e9tr\u00edkjunum.<\/p>\n\n\n\n<p>Nokkrum vikum seinna voru Sov\u00e9tr\u00edkin ekki lengur til.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>L\u00c6RD\u00d3MAR?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00dei\u00f0 hafi\u00f0 n\u00e1\u00f0 eftirtektarver\u00f0um \u00e1rangri \u00ed umskiptunum fr\u00e1 n\u00fdlendustj\u00f3rn til sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0is; fr\u00e1 mi\u00f0st\u00fdr\u00f0u l\u00f6greglur\u00edki til valddreif\u00f0s marka\u00f0shagkerfins; og fr\u00e1 einr\u00e6\u00f0i til l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0is. \u00dei\u00f0 hafi\u00f0 byggt upp helstu stofnanir l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isins og a\u00f0lagast innri marka\u00f0i Evr\u00f3pu og al\u00fej\u00f3\u00f0legu vi\u00f0skiptaumhverfi. \u00dei\u00f0 vissu\u00f0 af eigin reynslu, a\u00f0 \u00fei\u00f0 \u00feurftu\u00f0 a\u00f0 festa \u00feessar stofnanir \u00ed sessi og a\u00f0 taka \u00fat tryggingu fyrir ykkar broth\u00e6tta sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00deetta t\u00f3kst ykkur me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 ganga \u00ed Evr\u00f3pusambandi\u00f0 og NATO.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00fa sitji\u00f0 \u00fei\u00f0 vi\u00f0 bor\u00f0i\u00f0, \u00fear sem \u00e1kvar\u00f0anirnar eru teknar. \u00dei\u00f0 hafi\u00f0 l\u00e6rt miki\u00f0 af \u00feessari reynslu og geti\u00f0 deilt henni me\u00f0 ykkar umsetnu n\u00e1gr\u00f6nnum \u2013 \u00dakra\u00ednu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dakra\u00ednumenn l\u00fdstu einnig yfir sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i. \u00deeir ger\u00f0u \u00fea\u00f0 \u00ed kj\u00f6lfar \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slu, sem s\u00fdndi, a\u00f0 meira en 90% \u00fej\u00f3\u00f0arinnar \u2013 og meirihluti \u00ed \u00f6llum h\u00e9ru\u00f0um, l\u00edka \u00feeim \u00fear sem R\u00fassar eru fj\u00f6lmennastir \u2013 studdi&nbsp; sj\u00e1flst\u00e6\u00f0isyfirl\u00fdsinguna.Bandar\u00edsk stj\u00f3rnv\u00f6ld sannf\u00e6r\u00f0u r\u00edkisstj\u00f3rn \u00dakra\u00ednu \u00e1 s\u00ednum t\u00edma um, a\u00f0 r\u00e9tt v\u00e6ri a\u00f0 afhenda \u00f6ll kjarnavopn \u00e1 yfirr\u00e1\u00f0asv\u00e6\u00f0i \u00dakra\u00ednu \u00ed hendur R\u00fassum. \u00cd sta\u00f0inn l\u00fdstu r\u00edkisstj\u00f3rnir Bandar\u00edkjanna, R\u00fasslands og Bretlands \u00fev\u00ed yfir, a\u00f0 \u00fe\u00e6r <strong>\u00e1byrg\u00f0ust <\/strong>landam\u00e6ri \u00dakra\u00ednu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00deessar r\u00edkisstj\u00f3rnir hafa ekki sta\u00f0i\u00f0 vi\u00f0 s\u00edn lofor\u00f0.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c1r\u00e1sarstr\u00ed\u00f0 P\u00fatins gegn Chechnya, Georgiu og n\u00fa \u00dakra\u00ednu taka af \u00f6ll tv\u00edm\u00e6li um, a\u00f0 hann stefnir a\u00f0 endurreisn r\u00fassneska heimsveldisins. Hann vill gera \u201e<em>Russia great again<\/em>\u201c \u2013 a\u00f0 kunnri fyrirmynd. \u00dakra\u00ednumenn hafa geta\u00f0 varist \u00e1r\u00e1sum P\u00fatins. En \u00feeir hafa ekki geta\u00f0 endurheimt h\u00e9ru\u00f0in \u00ed Su\u00f0-Austur Ukra\u00ednu, sem R\u00fassar h\u00f6f\u00f0u \u00e1\u00f0ur yfirteki\u00f0. \u00dakra\u00ednumenn eru ekki bara a\u00f0 berjast fyrir fri\u00f0helgi eigin lands. \u00deeir eru a\u00f0 berjast fyrir fullveldisr\u00e9tti s\u00ednum til a\u00f0 r\u00e1\u00f0a \u00fev\u00ed sj\u00e1lfir, \u00ed hvers konar \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi \u00feeir vilja lifa.<\/p>\n\n\n\n<p>Eins og \u00fei\u00f0, vilja \u00feeir a\u00f0ild a\u00f0 Evr\u00f3pusambandinu. Eins og \u00fei\u00f0, vilja \u00feeir b\u00faa vi\u00f0 l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i og r\u00e9ttarr\u00edki. <em>\u00deeirra str\u00ed\u00f0 er \u00fev\u00ed l\u00edka ykkar str\u00ed\u00f0 &#8211; okkar str\u00ed\u00f0.<\/em> \u00deess vegna eiga lei\u00f0togar vestr\u00e6nna l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isr\u00edkja a\u00f0 l\u00e1ta \u00dakra\u00ednum\u00f6nnum \u00ed t\u00e9 \u00feau t\u00e6ki sem \u00fearf til a\u00f0&nbsp; vinna \u00feetta str\u00ed\u00f0. Ef \u00feeir standa ekki vi\u00f0 \u00fea\u00f0, ber ykkur a\u00f0 lei\u00f0r\u00e9tta stefnuna. Ef Trump vinnur forsetakosningarnar \u00ed Bandar\u00edkjunum undir \u00e1rslok og Amer\u00edka yfirgefur \u00fear me\u00f0 Evr\u00f3pu og NATO, \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 ykkar skylda a\u00f0 tryggja, a\u00f0 Evr\u00f3pa haldi \u00e1fram a\u00f0 sty\u00f0ja \u00dakra\u00ednu \u00ed \u00feessu str\u00ed\u00f0i \u2013 <em>fyrir l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i\u00f0.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u00dea\u00f0 er lex\u00edan, sem vi\u00f0 l\u00e6rum af \u00feessari s\u00f6gu.<\/p>\n\n\n\n<p>(<em>H\u00f6fundur var utanr\u00edkisr\u00e1\u00f0herra \u00cdslands 1988-95)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eftir J\u00f3n Baldvin Hannibalsson Sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1tta ykkar \u00e1 seinustu \u00e1ratugum seinustu aldar var \u00fej\u00f3\u00f0arvakning: syngjandi byltingin. En h\u00fan var l\u00edka p\u00f3lit\u00edsk grasr\u00f3tarhreyfing \u2013 fyrir l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i\u00f0: Mannlega ke\u00f0jan (e. Human chain). \u00deetta tvennt: Byltingin syngjandi og mannlega ke\u00f0jan, \u00fear sem meira en millj\u00f3n manns h\u00e9ldust \u00ed hendur fr\u00e1 Tallinn \u00ed nor\u00f0ri til Viln\u00edusar \u00ed su\u00f0ri, var\u00f0 t\u00e1knmynd &hellip; <a href=\"https:\/\/jbh.is\/?p=3243\" class=\"more-link\">Continue reading<span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;BAR\u00c1TTA EYSTRASALTS\u00deJ\u00d3\u00d0A: S\u00d6GULEG UPPRIFJUN&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-3243","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-allar_greinar","category-greinar_og_vidtol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3243","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3243"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3243\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3245,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3243\/revisions\/3245"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3243"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3243"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jbh.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}